Vrede in ruil voor wapens of toch dubbele bodem?

Talibaan-splintergroep Haast te mooi om waar te zijn: een Talibaan-factie die over vrede wil praten nu er een nieuwe leider is. Er is dan ook reden tot scepsis.

Alle pogingen om de Talibaan aan de vredestafel te krijgen strandden. Tot een woest bebaarde mullah maandag, omringd door gewapende strijders, zei zonder voorwaarden vooraf vredesberaad te willen. Het klonk en lijkt onwerkelijk. Maar het biedt een fascinerend inkijkje in de dubbele bodems van de oneindige Afghaanse oorlog.

Mullah Abdul Manan Niazi behoort tot de splintergroep van commandant Mohammed Rasoul. Die scheidde zich in 2015 af, om de benoeming van Akhtar Mansour tot leider. Hij verving mullah Mohammed Omar, de mysterieuze Talibaan-grondlegger, die al twee jaar dood bleek. De geheime dienst NDS maakte Omars dood bekend. De onthulling verzwakte de Talibaan eerst, leidde tot gevechten tussen Mansour-getrouwen en commandanten als Rasoul, die Mansour verweten ze te hebben voorgelogen.

Mullah Abdul Manan Niazi.Foto AP

De grote Talibaan-beweging noemt Rasouls factie „een legertje van de regering dat oogt als de Talibaan”. Daar zit wat in. Kort na de dood van Mansour schreef The Wall Street Journal over een ‘programma’ van de NDS, gefinancierd door de Amerikanen, voor bewapening van dissidente Taliban-commandanten, die zelfs steun kregen van Kabuls commando’s. Doel: onenigheid zaaien en afzonderlijke commandanten tot vrede bewegen. Anonieme Afghaanse en Amerikaanse inlichtingenfunctionarissen kwamen aan het woord, vooral over de NDS-steun aan Rasouls groep.

Zeker, op foto’s ogen de wapens van de strijders rond Niazi nieuw. En de enige journalist die erover mocht schrijven, is van een VS-persbureau.

„Een complexe oorlog”, zei een Afghaanse inlichtingenofficier tegen The Wall Street Journal. Het complexe geldt ook de informatiestroom. Het is naïef te denken dat de krant onthulde wat niet naar buiten mocht.

Mansour is gedood door een Amerikaanse drone-aanval. De NDS hoopte waarschijnlijk op verdeeldheid na zijn dood. Het blijft opvallend rustig in de Talibaan-gelederen, ook onder de nieuwe leider, schriftgeleerde Haibatullah Akhunzada. Mansour had vlak voor zijn dood ruzies beslecht. Hij had zelfs, zo schrijft analist Rahmatullah Amiri op de site van het Afghan Analyst Network, een effectieve elite-eenheid (qita-e montazira) opgezet. Wellicht wil de NDS tegen de Talibaan-commandanten zeggen: uit de beweging stappen wordt beloond met wapens, geld en militaire bijstand, opdat ze koninkjes kunnen worden in hun eigen territorium.

Of het werkt? Mullah Niazi leek niet echt naar vrede te verlangen. Hij begon over de twee Talibaan-eisen: het invoeren van de sharia en het vertrek van de laatste buitenlandse troepen uit Afghanistan (de VS hebben er nog bijna 10.000 man). De kans dat de wapens die de VS en de NDS hebben geleverd uiteindelijk op henzelf worden gericht, is levensgroot.