‘Ziekenhuizen verzwijgen jaarlijks honderden calamiteiten’

Dat meldt RTL Nieuws op basis van lijsten van ziekenhuisdoden van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

Interieur van een Nederlands ziekenhuis, Foto Jerry Lampen / ANP

Ieder jaar komen honderden ziekenhuispatiënten om het leven door een calamiteit die niet wordt aangemeld bij de Inspectie, terwijl dat laatste wel verplicht is. Dat meldt RTL Nieuws op basis van lijsten van ziekenhuisdoden van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ).

Het nieuwsmedium kreeg de lijsten naar eigen zeggen na een jarenlange juridische strijd in handen. Daarop staat dat de afgelopen drie jaar 1.214 patiënten zijn overleden door een calamiteit. Volgens de wet is daar sprake van wanneer een “niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis” betrekking heeft op de kwaliteit van de zorg en “leidt tot de dood of een ernstig gevolg voor de patiënt”.

‘Zestig procent niet gemeld’

RTL Nieuws liet instituut Nivel berekeningen uitvoeren, waaruit blijkt dat de afgelopen periode circa 3.000 ziekenhuispatiënten moeten zijn overleden aan een calamiteit. Dat zou betekenen dat maar liefst 60 procent van de calamiteiten niet wordt gemeld.

De meeste mensen die het slachtoffer worden van een calamiteit zijn ouderen en baby’s. Bij 90 procent van de gevallen die wel bij de inspectie kenbaar werden gemaakt, bleek de oorzaak te liggen bij fouten in de behandeling, aldus RTL Nieuws.

Definitiekwestie

Overigens is niet in alle gevallen duidelijk wanneer er sprake is van een calamiteit. NRC sprak eerder met twee hoogleraren gezondheidsrecht hierover. Joep Hubben (Rijksuniversiteit Groningen): “Er ligt een schemergebied tussen een complicatie en een calamiteit.” Aart Hendriks (Universiteit Leiden): “Er zijn gevallen waarin niet direct te beoordelen is wat de schade voor de patiënt op de lange termijn zal zijn.”

De afgelopen maanden kwamen meerdere medische instellingen in het nieuws omdat zij calamiteiten niet zouden hebben gemeld. Dat gold voor twee gevallen in het UMC Utrecht en een geval in het Tergooi-ziekenhuis.

‘Onderrapportage al jaren een probleem’

Volgens NRC-journalist Enzo van Steenbergen is onderrapportage over calamiteiten al jarenlang een probleem:

“Minister Schippers (Zorg, VVD) toonde zich deze week in Zembla nog kritisch tegenover academische ziekenhuizen (dat zijn de 8 meest gespecialiseerde ziekenhuizen in Nederland, verbonden met een universiteit): de minister vindt dat zij gezien hun omvang vaker calamiteiten zouden moeten melden. De kritiek op het meldsysteem is ook al jaren dezelfde: ziekenhuizen zijn zelf verantwoordelijk voor het melden van een calamiteit bij de Inspectie. Het zou dus voor ziekenhuizen verleidelijk zijn om een zaak te beoordelen als complicatie en het intern op te lossen, dan een zaak te beoordelen als calamiteit – waarbij de inspectie moet worden ingeschakeld.”

Schippers kondigde, eveneens in Zembla, deze week aan dat ze een wetsvoorstel heeft ingediend waardoor de inspectie gedwongen zou worden onderzoeken naar calamiteiten in ziekenhuizen openbaar te maken. In de uitzending zei Schippers dat zij vindt dat ziekenhuizen van elkaars fouten moeten leren.