Zeldzaam wetsartikel gebruikt tegen ‘uiteenjagen’ van raadsvergadering

AZC-protest Geldermalsen Vijf mensen staan terecht voor verstoring, in december 2015, van een raadsvergadering in Geldermalsen. De woede kan zo weer oplaaien.

Foto ANP

Negen jaar cel, of 82.000 euro boete. Dat is de maximumstraf voor het vergrijp waarvoor vijf mensen uit Geldermalsen en omgeving zich deze maandag en dinsdag moeten verantwoorden. Zij deden volgens het Openbaar Ministerie op 16 december mee aan de rellen in Geldermalsen die een raadsvergadering over de mogelijke opvang van 1.500 asielzoekers ruw verstoorden. Zo ruw dat de vergadering moest worden afgebroken. Een unicum in Nederland.

De vijf staan voor de meervoudige kamer van de rechtbank in Arnhem. Een zesde moet zich verantwoorden voor zware mishandeling van een politieagent. Midden juni volgen twintig anderen, die wegens geweldpleging voor de politierechter moeten komen. Daarnaast komen zes minderjarigen voor de kinderrechter.

Het betreft de omvangrijke juridische nasleep van de ernstigste rebellie tot nu toe tegen de mogelijke vestiging van een asielzoekerscentrum. Er kwamen vijftien busjes met ME’ers aan te pas om meer dan 500 mensen op afstand van het gemeentehuis te houden. Stenen, blikjes en vuurwerkbommen vlogen door de lucht. Ramen van het gemeentehuis gingen aan diggelen. Twee agenten die werden aangevallen, raakten gewond. Agenten die zich bedreigd voelden, losten waarschuwingsschoten. 44 mensen werden aangehouden.

Ook elders in het dorp vielen rake klappen, maar dan bij sommige burgers. Een 39-jarige vrouw, makelaar en oud-voorzitter van de ondernemersvereniging, werd door de ME tegen de grond geslagen. Ze werd opgenomen in het ziekenhuis, naar verluidt met hersenletsel. Zij deed aangifte tegen de politie. Andere burgers die zeiden klappen te hebben gekregen met de politieknuppel, zagen tot nu toe af van aangifte.

Zelden gebruikt wetsartikel

Na de rellen kondigde de politie publicatie op internet aan van herkenbare foto’s van tien verdachten, als die zich niet vrijwillig zouden melden. Als tussenstap werden de foto’s alvast met vaag gemaakte gezichten gepubliceerd. De actie had effect. Kort daarop meldden alle tien zich. Ze hebben in vrijheid hun rechtszaak kunnen afwachten.

Wat de vijf die deze week terechtstaan ten laste wordt gelegd, is niet mals. Ze worden niet alleen beticht van openlijke geweldpleging. Hun geweld heeft ook de doorgang van de raadsvergadering verhinderd, en daarmee de democratische orde verstoord, aldus het Openbaar Ministerie (OM). Burgemeester, wethouders, insprekers en andere aanwezigen werden die avond haastig geëvacueerd uit de raadszaal, waar de kruitdamp van vuurwerkbommen te ruiken was, en naar het nabije politiebureau gebracht.

Pas toen de ME kwam aanstormen en op de mensen begon in te meppen, ging van alles mis

Karin Welgraven beheerder van de Facebookpagina ‘Geldermalsen zegt nee tegen azc’

Het OM acht het zelden gebruikte strafrechtsartikel 124 van toepassing, waarin diegene strafbaar wordt gesteld „die door geweld of bedreiging met geweld een vergadering van de raad van een gemeente uiteenjaagt of tot het nemen of niet nemen van enig besluit dwingt”. Hierop staat maximaal negen jaar gevangenisstraf, of 82.000 euro boete.

Niet dat het zover zal komen, denkt de Amsterdamse advocaat Rutten, die een van de verdachten bijstaat. Hij zegt dat „gezien de feiten van die avond” de uitzonderlijke tenlastelegging „voor de hand” ligt. „Maar als je ziet wat er bijvoorbeeld aan straffen is uitgedeeld na de strandrellen in Hoek van Holland in 2009, is een veel lagere straf zoals een boete – in elk geval voor mijn cliënt – veel meer opportuun.” De meeste verdachten van de Hoekse rellen kregen enkele maanden celstraf opgelegd, deels voorwaardelijk.

Het OM lijkt daar anders over te denken. Dat bleek toen boze inwoners van Geldermalsen in februari aankondigden geld te willen inzamelen om de eventuele boetes te betalen voor verdachten die slechts zijdelings bij de gebeurtenissen waren betrokken. Het OM reageerde meteen met de mededeling dat minimaal cel- en taakstraffen zullen worden geëist. De crowdfunding is niet van de grond gekomen.

Politie zette kwaad bloed

De rechtszaken komen op een gevoelig moment voor het gemeentebestuur van Geldermalsen. Ze zetten weer het volle licht op de pijnlijke gebeurtenissen, terwijl burgemeester Miranda de Vries en de wethouders juist graag vooruit willen kijken. Deze maand rondden zij een serie dialoogavonden in Geldermalsen en omliggende dorpen af. Die moeten het geschonden vertrouwen tussen gemeentebestuur en burgers helpen herstellen. Bijna 250 mensen deden mee. Er werd volgens de gemeente „redelijk met elkaar gepraat en respectvol naar elkaar geluisterd”.

In het najaar moet blijken of het gemeentebestuur met een nieuw voorstel voor asielopvang komt. Elke stap daarnaartoe wordt intussen zeer kritisch gevolgd, zowel door voor- als tegenstanders van een azc.

Het steekt de tegenstanders dat het politieonderzoek rondom de vrouw die in het ziekenhuis werd opgenomen nog steeds niet is afgerond. En van ‘relschoppers’ wil Karin Welgraven, beheerder van Facebookpagina Geldermalsen zegt nee tegen azc, „helemaal niet spreken”, ondanks de feiten uit het politierapport. „Dat hele rapport is een aanfluiting”, zegt ze. „In het begin van die avond was er weinig aan de hand. Pas toen de ME kwam aanstormen en op de mensen begon in te meppen, ging er van alles mis.”