Nieuw rampseizoen op zee dreigt

Migratie Honderden doden op Middellandse Zee tonen hoe nijpend migratie uit Afrika is.

Migranten, voor de kust van Libië door een schip van Artsen zonder Grenzen opgepikt, vlak voor hun aankomst in de Sardijnse havenstad Cagliari. foto AFP /GABRIEL BOUYS

Enkele weken geleden leek het of het Europese migratievraagstuk zich concentreerde op het stukje Egeïsche Zee tussen Griekenland en Turkije. De meeste aandacht ging naar een akkoord tussen de EU en Turkije om de stroom mensen daar onder controle te brengen. De Italiaanse premier Renzi stuurde een plan naar Brussel waarin hij aandacht vroeg voor de migratie vanuit Afrika – maar dat kreeg even geen prioriteit.

Na een week met honderden doden op de Middellandse Zee en met zo’n 12.000 migranten die levend aan land zijn gebracht in Italië tegen 180 nieuwkomers op de Griekse eilanden, blijkt opnieuw hoe nijpend het Afrikaanse migratievraagstuk is. Politici speculeerden op een waterbedeffect, verplaatsing van de stroom Syrische migranten van Turkije naar Egypte en Libië. Maar de migranten die nu op boten richting Italië zijn gestapt, komen voor in overgrote meerderheid uit Afrikaanse landen, Eritrea en Nigeria voorop. „Al de slachtoffers die we nu binnenbrengen, bewijzen hoezeer Europa nog achterloopt in de relatie met de Afrikaanse landen”, zei de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Angelino Alfano.

Premier Renzi, op de terugweg van de G-7 in Japan, bezwoer dat er geen sprake is van een noodsituatie. Het aantal migranten ligt een paar procent lager dan in dezelfde periode vorig jaar. Maar de opvangcentra puilen uit, met tegen de 120.000 mensen. En La Repubblica schrijft:

„Wijdverbreid bestaat het gevoel dat we aan het begin van een hele lange zomer staan.”

Dramatische taferelen

Woensdag maakte een boot met honderden migranten slagzij en sloeg langzaam om. Veel mensen werden door een Italiaans marineschip gered. Overlevenden vertelden VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR dat er honderd mensen worden vermist.

De grootste ramp heeft zich donderdag voltrokken, werd dit weekeinde duidelijk na verhalen van overlevenden. Een volgepakte smokkelaarsboot was, met een andere overvolle boot, zonder motor op sleep, vertrokken uit Libië. Na een paar uur begon de tweede boot water te maken. Hozen met lege waterflessen hielp niet. Daarop besloot de kapitein van het eerste schip, een 28-jarige Soedanees die in Sicilië is gearresteerd, de sleep los te maken. De boot zonder motor bleef nog ongeveer anderhalf uur half onder water drijven.

Overlevende Awa, vertelde na aankomst in de Siciliaanse havenstad Pozzallo aan Italiaanse journalisten:

„Het water steeg langzaam. Wij zaten benedendeks met veel vrouwen en kinderen. De moeders hielden hun kinderen omhoog, in een vergeefse poging om hen te redden. Er waren zeker veertig kinderen aan boord.”

Zo’n 100 mensen hebben deze schipbreuk overleefd. Vijftien lichamen zijn geborgen. Volgens de opvarenden zaten benedendeks nog honderden mensen. Tegen UNHCR spraken overlevenden van 500 mensen benedendeks, de Italiaanse kustwacht denkt dat het er 300 waren.

Chaos in Libië

Vrijdag redde een Italiaans marineschip 135 mensen, en borg 45 verdronkenen. Van de boot worden nog enkele tientallen opvarenden vermist.

De chaotische situatie in Libië biedt veel ruimte voor mensensmokkel. Die is, volgens sommige analisten, nu na olie de tweede bron van inkomsten in dit land. Ahmed Maitig, de vicepremier van de eenheidsregering die probeert controle te krijgen over het land, zei tegen La Repubblica: „Als we de Libische staat weer opbouwen, kunnen we binnen een jaar bij machte zijn de illegale immigratie van Afrika naar Europa te blokkeren.”

Hij schaarde zich achter een door Renzi naar Brussel gestuurd pleidooi voor grotere politieke betrokkenheid en economische investeringen van de EU-landen in Afrika.

De Corriere della Sera schreef dat Europa tegenover Afrikaanse migratie voor een machteloos compromis kiest:

„Hopen dat de wanhopigen niet vertrekken, de mensen die dat wel doen redden, de vluchtelingen onderbrengen, de rest terugsturen. Sommigen noemen dat hypocrisie: het is alleen maar machteloosheid.”