IS zal huid duur verkopen in Fallujah

Het Iraakse leger heeft een offensief ingezet om de strategische stad Fallujah te heroveren. Maar er zal naar verwachting nog veel bloed vloeien voor het zover is.

Shi’itische militairen nemen een selfie tijdens de beschietingen. Reuters/Alaa Al-Marjani

Troepen van de Iraakse regering zijn maandag begonnen aan de bestorming van Fallujah om de stad te heroveren op de terreurgroep Islamitische Staat (IS). Tienduizenden militairen, politieagenten, commando’s en leden van shi’itische burgermilities hebben de stad van de buitenwereld afgesloten. De operatie, die de codenaam ‘Breek Terrorisme’ heeft gekregen, zal waarschijnlijk nog wel een paar weken duren. Naar schatting duizend IS-strijders hebben zich ingegraven in de stad.

Als Fallujah valt, is dat een grote klap voor de groep. De stad ligt strategisch, op de snelweg van Bagdad naar Jordanië en Syrië, en is al jaren een bolwerk van sunnitisch extremisme. Na 2003 groeide Fallujah uit tot symbool van verzet tegen de bezetters. Amerikaanse militairen vochten er zware straatgevechten uit, met grote verwoestingen en duizenden doden tot gevolg. Toen IS de stad in januari 2014 veroverde, was er al een opstand uitgebroken tegen de door shi’ieten gedomineerde regering van de toenmalige premier Maliki.

Grassoep en dadelpittenmeel

De strijd om Fallujah wordt bemoeilijkt doordat zo’n 50.000 burgers in de stad vastzitten. Het leger heeft hen opgeroepen te vluchten, maar dat wordt verhinderd door de extremisten. De Verenigde Naties zijn „buitengewoon bezorgd” over de humanitaire situatie. Er zijn grote tekorten aan voedsel, drinkwater en medicijnen. Communicatie met inwoners van de stad is moeilijk, want IS verbiedt het gebruik van mobiele telefoons en interviews. Maar er zijn berichten dat burgers overleven op grassoep en meel van dadelpitten.

310516_Fallujah_IG98

Ondertussen heeft IS het aantal bomaanslagen in de hoofdstad Bagdad, die 65 kilometer van Fallujah ligt, sterk opgevoerd. Dit wordt gezien als een poging om de aandacht af te leiden van de operatie in Fallujah. Om de hoofdstad te beveiligen heeft premier Abadi al duizenden militairen teruggetrokken van het front.

Met de terreurcampagne lijkt IS ook de politieke crisis in Bagdad te willen aanwakkeren. Veel aanslagen vinden plaats in de sloppenwijk Sadr City, vernoemd naar de populistische geestelijke Muqtada Sadr. Duizenden van zijn aanhangers bestormden onlangs het regeringscentrum uit onvrede over corruptie binnen de regering en het gebrek aan hervormingen. Onder hen groeit de frustratie dat de overheid geen veiligheid kan bieden.

De regeringstroepen vorderen maar langzaam om burgerdoden te voorkomen. Sinds het begin van het offensief een week geleden hebben ze voornamelijk slag geleverd in de buitenwijken, om de afgrendeling van de stad te voltooien voordat de bestorming van het centrum begint. Zondag verklaarde het leger ongeveer 80 procent van het gebied rond Fallujah in handen te hebben. Maandag probeerde het via het zuiden de stad binnen te trekken. Maar ze stuitten op fel verzet van IS dat sluipschutters heeft ingezet en mortiergranaten afschiet tegen de oprukkende troepen.

Netwerk van tunnels

IS is meester in het voeren van een stadsguerrilla en zal de regeringstroepen zo lang mogelijk willen bezighouden en zo veel mogelijk schade willen toebrengen. Deze tactiek paste de groep ook toe in steden als Tikrit en Ramadi, die inmiddels zijn heroverd. Waarschijnlijk hebben de extremisten een netwerk van tunnels aangelegd, onder de grond en door huizen, om langdurige beschietingen en bombardementen te doorstaan. Met sluipschutters, bermbommen en boobytraps proberen ze de opmars van het de regeringstroepen te stuiten.

Dat IS taai verzet kan leveren, bleek in in januari toen de regering voortijdig de overwinning uitriep in Ramadi. Regeringstroepen hadden net het centrum van de stad ingenomen. Maar het duurde daarna nog weken voordat de buitenwijken en omringende gebieden volledig onder controle waren. Dat zou in Fallujah ook goed kunnen gebeuren.

De VN zijn 'buitengewoon bezorgd’ over het lot van 50.000 burgers die vastzitten.

De Amerikaanse luchtmacht neemt eveneens deel aan het offensief om Fallujah. Dat is opmerkelijk want in Tikrit hielden de Amerikanen zich aanvankelijk afzijdig vanwege de grote rol van de shi’itische milities. Die staan onder bevel van Iran. Maar uiteindelijk bleken luchtaanvallen in Tikrit onontbeerlijk om het verzet van IS te breken. Uit protest tegen de Amerikaanse rol bij de strijd trokken vier milities zich terug, samen eenderde van de strijdmacht in Tikrit.

Desondanks doen de milities eveneens mee aan het operatie Breek Terrorisme in Fallujah. Maar volgens de BBC zijn er wel afspraken gemaakt met de Amerikanen dat ze op de achtergrond blijven en niet in de stad zelf ingezet worden. Want bij de operaties in Tikrit en de provincie Diyala hebben ze zich schuldig gemaakt aan wraakacties tegen sunnieten. Burgers die werden verdacht van steun aan IS werden vastgeketend en geëxecuteerd. Winkels en huizen werden in brand gestoken. Tikrit is nu een volledig verwoeste stad, de bevolking is grotendeels ontheemd.

Dit voorspelt weinig goeds voor Fallujah. Of voor Mosul, de laatste grote Iraakse stad in handen van IS die ook grotendeels sunnitisch is.