China voert druk op ‘broederstaat’ op

Achtergrond bruggenhoofd in Zuid-Amerika Met miljarden steunde China zijn ‘socialistische broederstaat’. Als hervormingen uitblijven, kan die geldstroom weleens opdrogen.

Een verlaten Chinese fabriek in Zaraza, Venezuela. Foto AP

„Wat een gezichtsverlies.” En: „We wisten dat Venezuela een bodemloze put is.” Miljardenleningen en grote Chinese projecten ten spijt is de Venezolaanse economie ingestort en dreigt ook het ‘Chinese bruggenhoofd’ in Latijns-Amerika te verbrokkelen.

Terwijl de Chinese autoriteiten zwijgen, hebben internetters op sociale media als QQ en WeChat geen goed woord over voor de Chinese steun aan de grootste olieproducent van Latijns-Amerika. De nieuwe overeenkomst – een geherstructureerde Chinese geld-voor-olie-overeenkomst van 5 miljard dollar – geeft de regering van de Venezolaanse president Nicolás Maduro tot het najaar ‘nieuwe zuurstof’, maar of China het financiële infuus blijft voeden als grote hervormingen uitblijven, is de vraag.

„We wisten meteen dat de investeringen en leningen in Venezuela weinig zouden opleveren. Het waren de bouwstenen van een strategische relatie, maar we moeten voorkomen dat we heel grote verliezen lijden”, aldus de economen Xue Li en Yu Yanzhou in de Global Times. Venezuela is weliswaar belangrijk voor China, maar Maduro kan niet op goodwill blijven rekenen: de Chinese economie zwakt af, de hervorming van de eigen economie kost bakken met geld en ook Chinese projecten in Afrika verlopen problematischer dan verwacht.

De voorbije tien jaar heeft China ruim 50 miljard dollar aan de ‘socialistische broederstaat’ geleend. Daar staat voor 20 miljard aan olieleveranties tegenover. Blijft over: een voor Venezuela onbetaalbare schuld. In ruil voor geduld eist China dat per dag 800.000 vaten olie worden geleverd, desnoods ten koste van leveranties aan andere afnemers. Tekenend is dat foto- en videobeelden van persbureau AP van verslonsde en geplunderde Chinese spoorwegprojecten door de staatsmedia worden gecensureerd. Zwendel van Venezolaanse topfunctionarissen met Chinees ontwikkelingsgeld wordt verzwegen.

In 2009 werd door de toenmalige presidenten Hugo Chávez en Hu Jintao de 468 kilometer lange hogesnelheidslijn van Tinaco naar Anaco gepresenteerd als een project van Chinees-Venezolaanse broederschap én van Chinees technologisch kunnen. Het had de eerste Zuid-Amerikaanse hsl moeten worden, maar de bouwplaatsen zijn stilletjes verlaten en China Railway Group, de grootste treinenbouwer ter wereld, geeft geen commentaar.

Volgens Wang Leng, van het Latijns-Amerika-instituut in Shanghai, ligt de mislukking van het hsl-project „volledig aan Venezuela, omdat het zich het dure project niet kan veroorloven en volledig afhankelijk wil blijven van de olie-export”. Wang bevestigt dat president Xi Jinping eerder dit jaar leden van de Venezolaanse oppositie ontving in de Grote Hal van het Volk. Met andere woorden: als Chinese investeringen en olieleveranties in gevaar komen, lijkt het einde van de broederschap met de Socialistische Partij van Maduro in zicht.