Veel post in fiscale ideeënbus

Staatssecretaris Wiebes vroeg het publiek om suggesties voor vereenvoudiging van belastingwetgeving.

Illustratie XF&M

Waarom is een bedrijfsborrel in de kantine fiscaal gunstiger dan een personeelsfeest in een afgehuurd partycentrum? Waarom geldt er voor verse jus d’orange die je zelf in de supermarkt kunt persen een andere verbruiksbelasting dan voor de voorverpakte sinaasappelsap uit een pak? Waarom dient een ondernemer met meerdere bv’s een trits aan notariële aktes mee te sturen bij zijn aangifte voor de vennootschapsbelasting, terwijl die informatie openbaar in het handelsregister te raadplegen is? En waarom betaalt een boer die paarden fokt het lage btw-tarief van 6 procent en een amateurruiter voor de verzorging van zijn paard 21 procent?

Een staatssecretaris van Financiën die vraagt om een inventarisatie van nare ervaringen met belastingen, kan ze krijgen. In januari riep Eric Wiebes (VVD) burgers, bedrijven en brancheorganisaties op om oplossingen aan te dragen voor „knelpunten” in de fiscale wetgeving.

De rigoureuze herziening van het belastingstelsel die Wiebes een jaar geleden voorstelde, mag bij gebrek aan politieke steun dan niet zijn doorgegaan, het blijft zijn ambitie om de belastingwetgeving elk jaar een stukje simpeler te maken. „Twee stuks fruit per dag”, noemt hij dat. Hij hoopt dat het publiek – de belastingbetaler zelf – ideeën kan aandragen die kunnen leiden „tot praktische vereenvoudigingen” van het belastingstelsel. Waar mogelijk al in het Belastingplan 2017, dat hij met Prinsjesdag zal presenteren. De voorstellen moesten budgetneutraal zijn, juridisch houdbaar en praktisch uitvoerbaar.

Binnen vier weken na Wiebes’ oproep kwamen er 66 inzendingen binnen. Zaterdagochtend zette de Belastingdienst alle ingestuurde ideeën online.

In die overzichtelijke brievenstroom – gemiddelde lengte: vijf A4’tjes – zit vooral veel post van belastingadviseurs, groot en klein. Zij putten uit praktische belastingklachten van hun cliëntèle. Zoals Jeroen Knegt, firmant van belastingadvieskantoor TVG in Edam, die een eenvoudiger systeem uittekent van de inning van dividendbelasting. Die heffing wordt nu in tweeën geknipt. Een bureaucratische hobbel die volgens Knegt bij zijn klanten – vooral directeur-grootaandeelhouders – leidt tot „veel (administratieve en logistieke) rompslomp”. TVG stelt voor bedrijfseigenaren in één keer de volledige dividendbelasting te laten afdragen. „Onze oplossing leidt per dividenduitkering tot zeker een uur tijds- en dus kostenbesparing”, aldus TVG, en daarbij is er „ook nog eens een fors minder grote kans op fouten”.

Veel post moet de directie Algemene Fiscale Politiek bekend zijn voorgekomen. Een kleine twintig brieven zijn afkomstig van lobbyclubs, die de weg naar het ministerie van Financiën goed kennen. Die leveren niet zozeer creatieve voorstellen op als wel herhaalde oproepen voor eigen parochie. Zo bepleit de Nederlandse Vereniging van Banken nog eens de afschaffing van de bankbelasting, vraagt NDP Nieuwsmedia, de brancheorganisatie voor nieuwsbedrijven waar ook NRC lid van is, om het verlagen van de btw op onlinejournalistiek en wil seniorenbond ANBO een „ferme verhoging van de ouderenkorting”.

Twee suggesties in de ideeënbus van Wiebes schetsen grootse vergezichten met dito macro-economische effecten. Zo denkt Alex Kiljan, fiscaal adviseur uit Bergen, dat de helft van de staatsschuld kan worden afgelost. Hoe? Als pensioen en lijfrente naar box 3 worden verplaatst en daardoor niet meer hoeven worden aangegeven voor de inkomstenbelasting, kan de overheid een legitieme greep doen in de bestaande pensioen- en lijfrentepotten van wel 250 miljard euro.

De Jonge Democraten, de jongerenclub van D66, beschrijven in negen alinea’s en één Excel-sheet een „beter belastingstelsel” zónder inkomensondersteuning (als bijstand, AOW en huurtoeslag) maar met een „negatieve inkomstenbelasting” voor de laagste inkomensgroepen. „Dat zou in één klap alle armoede in Nederland uitroeien.”

Geïnspireerd door eerdere fiscale adviescommissies zijn er meer inzenders die een compleet nieuw belastingstelsel schetsen. Een van hen, een door het ministerie anoniem gehouden particulier, heeft daar slechts één kantje voor nodig met acht punten. Van de invoering van een vlaktaks tot de afschaffing van toeslagen en het uniformeren van de btw. In het versnipperde landschap aan het Binnenhof een utopisch verhaal.

Toch moedigt de brievenschrijver de staatssecretaris ermee aan de slag te gaan. „Ik wens u veel wijsheid en politieke medewerking toe.”