Sociale crisis gijzelt Frankrijk

Al is de grootste chaos bij de benzinepompen voorbij, de sociale onrust is dat niet. Nieuwe acties staan op stapel, ook tijdens het EK.

De Franse oproerpolitie botst met demonstranten. Foto Francois Mori, AP

Na een week van straatprotesten en chaos bij benzinepompen, is in grote delen van Frankrijk voor het weekend de rust weergekeerd. Doordat de politie de vakbondsblokkades van alle brandstofdepots, op één na, heeft opgebroken, zijn wachttijden bij tankstations verminderd. Vrijdagavond had nog zo’n eenvijfde van de stations leveringsproblemen.

Maar dat betekent niet dat de sociale onrust voorbij is. Zes van de acht olieraffinaderijen die Frankrijk telt liggen nog geheel of gedeeltelijk stil en een staking bij het bedrijf in Le Havre dat de Parijse vliegvelden van kerosine voorziet, is vrijdag met 72 uur verlengd. De Franse luchtverkeersleiding heeft maatschappijen daarom opgeroepen bij buitenlandse tussenlandingen toestellen helemaal vol te tanken om de reservevoorraden in Parijs te ontzien. Ook in andere sectoren, zoals het openbaar vervoer, zijn voor volgende week nieuwe acties aangekondigd. Voor 14 juni is een nieuwe actiedag voorzien.

Een oplossing lijkt twee weken voor de aftrap van het Europees Kampioenschap voetbal in Frankrijk, niet in zicht. De vakbond Force Ouvrière dreigde vrijdag met gerichte stakingen in het openbaar vervoer van steden waar EK-wedstrijden worden gespeeld. Leden van andere radicale bonden willen gedurende het hele EK de metro van Parijs stilleggen.

De leidende vakcentrale CGT eist nog altijd het intrekken van de hele wet die het Franse arbeidsrecht moet flexibiliseren. Hoewel premier Manuel Valls donderdag zei dat „aanpassingen” en „verbeteringen” mogelijk zijn, weigert hij de wet te herroepen of het meest omstreden deel daarvan ter discussie te stellen.

Dat artikel bepaalt dat CAO-onderhandelingen in bedrijven voortaan voorrang krijgen boven die van de hele sector. De vakbonden vrezen dat ze daardoor buitenspel komen te staan en dat er „concurrentie tussen werknemers” ontstaat. Volgens Valls raakt deze maatregel aan de „filosofie” van de hele wetstekst. Minister van Financiën Michel Sapin had eerder wel voor aanpassing gepleit, wat lijkt te wijzen op een machtsstrijd in de Franse regering.

„Ik hou koers want ik denk dat het een goede hervorming is”, zei president François Hollande vrijdag ter ondersteuning van Valls vanuit Japan. „We kunnen niet accepteren dat er een vakcentrale is die kan zeggen wat wel en wat niet in de wet komt.”

De hardnekkige strijd „maskeert de relatieve broosheid van de partijen” die nu tegenover elkaar staan, analyseerde Le Monde. Valls noemt de CGT „een minderheid” die het hele land „gegijzeld houdt”, CGT-voorman Philippe Martinez zegt hetzelfde over de standvastige premier.

Ze hebben allebei een punt. Vakbonden hebben in Frankrijk relatief weinig leden en slechts een deel van de bonden demonstreert. Maar ook de regerende socialisten, die in de Assemblée voor economische hervormingen geen meerderheid meer hebben, zijn veel van hun legitimiteit kwijt. Valls heeft de wet zonder stemming langs het parlement geloodst.

„In de publieke opinie heeft Valls verloren”, zegt opiniepeiler Emmanuel Rivière van TNS Sofres. Terwijl er in het algemeen draagvlak is voor hervormingen, wil zeven van de Fransen dat de wet wordt ingetrokken „om blokkering van het land te voorkomen”.