Fruitvlieg is twintig keer kleiner dan zijn sperma

De 8 centimeter lange sperma-ontvanger van een fruitvliegvrouwtje. Foto Scott Pitnick

Langer is beter, voor fruitvliegjes. Ze produceren reusachtige spermacellen, soms langer dan hun eigen lichaam. Amerikaanse en Zwitserse biologen denken nu te weten waarom. Lange spermacellen bevruchten meer eicellen dan kortere spermacellen en alleen gezonde mannetjes produceren lange spermacellen. Als vrouwtjes vaak en met veel mannetjes paren, ‘wint’ het langste sperma en krijgt het vrouwtje het nageslacht met de beste genen (Nature, 26 mei).

De extreme lengte van fruitvliegsperma is al lang bekend. Het veelvoorkomende fruitvliegje Drosophila melanogaster produceert bijvoorbeeld spermacellen van 1,76 millimeter. Dat is 300 keer langer dan een menselijke spermacel. Maar de onbetwiste spermakampioenen zijn de mannetjes van het fruitvliegje Drosphila bifurca. Zij ejaculeren spermacellen van 5,8 centimeter lang, twintig keer langer dan de fruitvlieglijfjes die de cellen produceerden.

In verhouding tot lichaamslengte is dit zelfs de meest extreem vergrote eigenschap, laten de biologen zien. De grootste pronker van het dierenrijk is niet pauw, hert of neushoornkever, maar het nederige fruitvliegje.

Evolutiebiologen zagen het lange sperma als paradox. Volgens gangbare biologische wetten produceren vrouwtje grote en daarmee kostbare eicellen. Mannetjes maken meestal grote hoeveelheden sperma van geringe waarde.

De biologen hebben nu een uitweg uit het probleem gevonden. Vrouwtjesvliegen raken niet meteen bevrucht als ze paren, maar slaan het sperma op in een ‘sperma-ontvanger’. De onderzoekers ontdekten dat soorten waarbij mannetjes lange spermacellen hebben, de vrouwtjes ook lange en windende sperma-ontvangers hebben. In die ontvanger maakt het langste sperma het meeste kans een eicel te bevruchten. De tweede aanwijzing is dat mannetjes in slechte conditie geen lang sperma kunnen ‘faken’. Met hun lange sperma-onvanger, garanderen vrouwtjes dus dat ze haar eitjes bevrucht met het beste (langste) sperma. Lucas Brouwers