EU liet 113 miljard begrotingsboetes voorbijgaan

Als de Europese Commissie zich had gehouden aan de afspraken uit het stabiliteits- en groeipact, dan had deze bij de eurolanden 113 miljard euro aan boetes kunnen innen voor het overtreden van de begrotingsregels.

Dat blijkt uit berekeningen van deze krant. Eurozone-landen hebben sinds de invoering van de munt in totaal 106 maal een te hoog begrotingstekort gehad. Daarvan waren 36 overschrijdingen geoorloofd volgens de uitzonderingen van het Europese begrotingsbeleid; 70 maal was de overschrijding tegen de regels. Dit valt af te leiden uit calculaties van het Duitse Ifo-instituut, dat deze week onderzoek publiceerde naar de begrotingsdiscipline in de Europese Unie.

Het overschrijden van de begrotingsnorm zonder dat dit was toegestaan had volgens de opzet van de Economische en Monetaire Unie moeten leiden tot een boete die zou oplopen tot 0,2 procent van het bruto binnenlands product. Deze boetes zijn nooit uitgedeeld. Respijt, coulance, veranderingen en interpretaties van de regels, en politieke beoordelingen stonden dit in de weg.

Als de boetes wél waren gegeven, zou dat ruim 113 miljard euro hebben opgebracht. Dat komt in de buurt van het hele jaarlijkse budget van de Europese Unie, of tweemaal alle jaarlijkse uitgaven aan het landbouwbeleid. Juist vorige week stond de Europese Commissie op het punt voor het eerst in de geschiedenis een boete uit te delen, aan Spanje. Madrid kreeg, mede met het oog op de verkiezingen in juni, opnieuw een jaar respijt.

Frankrijk maakt het het bontst. Van de zestien jaar dat de euro bestaat overschreed Parijs twaalf jaar het begrotingsmaximum, waarvan elf maal tegen de regels. Tot een boete kwam het nooit. Nederland zat 4 keer boven de 3 procent, waarvan 2 keer illegaal.

Het beboeten van landen die financieel in de problemen zitten was altijd omstreden. De begrotingsregels zijn inmiddels talloze malen uitgebreid en veranderd. Waarnemers stellen vandaag in NRC dat het Stabiliteits- en Groeipact, waarop de begrotingsdiscipline stoelt, niet meer functioneert en dat van gemeenschappelijke financiële discipline in de eurozone geen sprake meer is.