De straten van Monaco zijn geplaveid voor de talenten

Er is een sterke parallel te trekken tussen Ayrton Senna, het Braziliaanse wonderkind, en Max Verstappen. Senna won zes keer ‘Monaco’. Diens Franse teamgenoot en grote rivaal Alain Prost verklaarde dat Senna hem niet wilde verslaan, maar vernietigen.

Hij zocht de limiet maar ging te ver. Een crash bij de tunnel en voorbij was zijn zegetocht. De teamleiding had door de boordradio nog zo gewaarschuwd om het rustiger aan te doen. Waarom ging hij door met zijn zoektocht naar de ultieme grens? Wat dreef hem tot het uiterste terwijl zijn voorsprong op teamgenoot en wereldkampioen Alain Prost was opgelopen tot vijftig seconden. En er waren nog maar weinig rondjes te rijden. „Ayrton reed in een flow zonder dat er druk was. Een soort trance, heeft hij zelf achteraf gezegd. Hoever kan ik gaan? Waar ligt de limiet? Daar was hij de hele race mee bezig. Hij wilde meer, meer, meer. Maar een fout? Zo wil ik dat niet noemen”.

De Grand Prix van Monaco in 1988 eindigde voor Ayrton Senna tegen de vangrail. Hij stapte uit zijn bolide en smeerde hem. Het team van McLaren zou hem ’s avonds pas terugzien. Josef Leberer weet nog precies wat er gebeurde. „De race was voorbij, Prost had gewonnen en iedereen vroeg: ‘Josef weet jij waar Ayrton is.’ Ik had wel zo’n gevoel. Hij woonde een paar minuten van het circuit. Ik ben naar zijn appartement gelopen. De huishoudster deed open, hij lag te slapen. Ik heb hem wakker gemaakt en gezegd dat hij mee moest komen. Hij was extreem teleurgesteld. Ongelooflijk zoals hij gereden had: vijftig seconden voor Prost, moet je eens voorstellen dat Rosberg vijftig seconden voor Hamilton rijdt of Verstappen vijftig seconden voor Ricciardo.”

Leberer trok jaren op met Senna, de drievoudig wereldkampioen die in 1994 om het leven kwam. Vanaf 1988 was hij zijn masseur, therapeut, kok, voedingsadviseur en vertrouwenspersoon.

Nu werkt de Oostenrijker bij het Zwitserse Sauber. Zijn coureurs hebben er een dag met vrije trainingen opzitten. „Er is altijd veel te doen. In Monaco is weinig plek, de inspanningen zijn groter dan elders. Coureurs moeten de eerste dagen direct al geconcentreerd zijn. Eén fout en je zit tegen de vangrails. Zo’n stratencircuit verandert van uur tot uur. Het vergt veel techniek, maar hier kun je ook laten zien hoe sterk je bent.” Ja, die Verstappen, is een groot talent, zegt Leberer, vijftiger en gepassioneerd prater. „Een keer in de tien jaar is er zo’n parel”.

Hij vertelt hoe het leven met Senna was, de drievoudig wereldkampioen met wie Max Verstappen vaak wordt vergeleken. „Ontbijt klaarmaken, kleren klaarleggen en na afloop fysiotherapie. De lichamelijke belasting was toen veel groter, zijn armen zaten vaak vol blauwe plekken. Het deed hem goed dat we niet alleen over het racen spraken, maar ook over het leven. Hij vertelde over zijn familie in Brazilië, zijn jeugd, wat hem plezier gaf. Erkenning krijgen, dat was zijn grote drijfveer.”

Geplaveid voor natuurtalenten

Ayrton Senna is een legende, volgens veel raceliefhebbers de grootste Formule 1-coureur uit de geschiedenis. Een racetalent, meedogenloos op het circuit maar ook spiritueel en dromerig daarbuiten. Hij won zes keer de grand prix van Monaco, nog altijd een record. Het stratencircuit is geplaveid voor natuurtalenten als hij. Veel bochten, weinig ruimte voor inhalen. In Monaco is de muur altijd dichtbij. Dat was zestig jaar geleden zo, dat is nu zo. Monaco is altijd Monaco gebleven; Max Verstappen maakt zondag dezelfde rondjes als Senna of Juan Manuel Fangio, die andere grote kampioen uit het verleden.

De race in Monaco van 1988 was de climax van het psychodrama van twee rivaliserende teamgenoten. Alain Prost, de nummer één in de wereld, tegen Ayrton Senna, het Braziliaanse talent dat hem dicht op de huid zat. Leberer. „Het was voor Prost deprimerend dat iemand zo extreem goed was.” Prost zou na de grand prix verklaren dat Senna hem niet wilde verslaan, maar vernietigen. „Hij wilde iedereen laten zien dat hij veel sterker was. Dat was zijn grote fout”, zei de Fransman, die het in de psychologische oorlogsvoering vaak won van Senna.

Leberer: „Prost was al twee keer wereldkampioen, naar buiten toe kwam hij heel relaxed over. Hij speelde met de media, had de Franse en Engelse pers op zijn hand. Senna was niet zo diplomatiek, liet zich soms provoceren.” Maar Senna won uiteindelijk het gevecht op het circuit en behaalde in 1988 de eerste van zijn drie wereldtitels. Daarna zou een periode aanbreken van conflicten en onderlinge botsingen op de baan, waarbij Prost in 1989 wereldkampioen werd en Senna weer in 1990.

Een dramatisch weekeinde

Senna’s vertrouwenspersoon maakte alles van nabij mee, maar was er ook toen Senna op 1 mei in 1994 verongelukte tijdens de Grand Prix van San Marino, op het circuit van Imola. Leberer vierde op 30 april zijn verjaardag, op de dag dat zijn landgenoot Roland Ratzenberger tijdens de kwalificatie omkwam. Het was een van de meest dramatische weekeinden uit de historie van Formule 1.

„De dood van Ratzenberg had Ayrton erg aangegrepen. Hij zei: hoe ver moet je gaan? Heeft dit zin? In die tijd was hij aan het veranderen. Ik vroeg hem: wat houdt je aan de gang? Je wint races, races, races. Wat is je doel in het leven? Racen was het belangrijkste, zei hij. Maar hij piekerde meer dan jaren eerder.” En dag later kwam hij zelf om. Leberer: „Toen ik de beelden zag, wist ik: het is gebeurd. Ik weet niet waarom.”

Hij heeft Senna naar Sao Paulo gebracht. Op verzoek van de familie kwam diens kist uit respect niet bij de bagage. „De kist stond tussen de passagiers, met een Braziliaanse vlag en een roos erop. Er waren een paar stoelen in het midden weggehaald. Ongelofelijk die terugreis, escorte van straaljagers van de Braziliaanse luchtmacht. Al die mensen in de stad. Dat heeft me enorm aangegrepen, meer dan de dood van mijn moeder”.