Te vaak klinkt in de zorg nog ‘kan niet’

Deze week is het Startup Fest Europe. In zestien Nederlandse steden presenteren jonge bedrijven hun plannen. Vandaag: Nijmegen

De zelflerende zorgrobot Lea, ontwikkeld aan de TU Delft. Foto Lex van Lieshout/ANP

„Je hoort te vaak ‘nee’ in de zorg”, zegt de Canadese arts en ondernemer Jeeshan Chowdhury op het podium bij Our Future Health. „Nee, je hebt geen onlinetoegang tot je eigen patiëntdossier, nee je kunt niet chatten met je arts. En dat zijn nog maar simpele dingen.”

Honderden artsen, ondernemers en beleidsmakers zijn donderdag bij elkaar om in het kader van het evenement Startup Fest Europe te bedenken hoe in de zorg vaker ‘ja’ kan klinken als het gaat om vernieuwing en technologie.

Aan ideeën geen gebrek. Hoogleraar Maarten Steinbuch van de TU Eindhoven vertelt over twee start-ups waarbij hij is betrokken: Preceyes en Microsure. Die bouwen robots die heel precies oog- of hersenoperaties kunnen uitvoeren. Neuroloog Bas Bloem van de Radboud Universiteit Nijmegen vertelt hoe hij behandelingen van de ziekte van Parkinson beter op maat maakt van individuele patiënten, onder meer met behulp van grootschalige data-analyse.

Yuri van Geest van technologie-instituut Singularity University wijst er nog maar eens op dat de wereld sneller verandert dan ooit. „Er komt een tsunami aan verandering aan.” Alle modewoorden uit de technologie komen voorbij: kunstmatige intelligentie, nanotechnologie, quantified self, blockchain, zorgrobots.

Geen gebrek aan ideeën

Er is al jaren geen gebrek aan ideeën en grote beloftes van nieuwe technologieën in de zorg. Het gaat op congressen, in beleidsstukken en ziekenhuizen al tijden over e-health en zorgtechnologie. Echt grote systeemveranderingen blijven echter uit. De zorg blijkt in de praktijk telkens erg complex te zijn.

Wat willen patiënten, hoe veranderingsgezind zijn artsen, welke technologiestandaarden moeten worden gebruikt, wat vergoeden verzekeraars, hoe zit het met privacy en waar betaalt de overheid voor? Het gaat er niet alleen om wat er allemaal kán, maar ook om wat mensen daadwerkelijk dóén.

De zorg blijkt geen eenvoudige markt waar nieuwe toetreders de gevestigde orde opschudden zoals Uber en Airbnb dat doen in de taxibranche en hotelindustrie. Tot nu toe in elk geval.

Dat signaleert ook minster van Volksgezondheid Edith Schippers (VVD). „We bestellen taxi’s via apps, doen online onze boodschappen, boeken er vakanties: het is tijd dat ook de zorg meer vernieuwt. Maar als ik nu naar het ziekenhuis ga, krijg ik nog een ponskaart, technologie uit de jaren vijftig.”

Dat gebrek aan vernieuwing kan er volgens de minister voor zorgen dat de zorg op den duur onbetaalbaar wordt. En dat we minder welvarend en gezond zijn dan potentieel zou kunnen.

„Alle ideeën van vandaag moeten de zorg een boost geven”, volgens congresorganisator Lucien Engelen. „Maar we moeten nu ook eens echt gaan beginnen met de veranderingen die nodig zijn om dat mogelijk te maken. Het liefst morgen.”

Het toverwoord gedurende de hele dag: ‘samenwerking’. Tussen ziekenhuizen en verzekeraars, tussen start-ups en overheden, tussen universiteiten onderling. Verandering in de zorg bewerkstelligen lukt start-ups niet alleen. Hoopgevend: in de zaal zit een zeer gemengd gezelschap van artsen, verzekeraars, ambtenaren, ondernemers - en heel wat consultants.

Een Funda voor de zorg

De eveneens aanwezige start-up-ambassadeur Neelie Kroes vindt dat Nederland vooral niet te bescheiden moet zijn wat betreft het vernieuwen van de zorg. Volgens haar zouden Nederlandse wetenschappers, artsen en ondernemers ook wereldwijd een veel grotere broek aan moeten trekken. „Op veel vakgebieden hebben we echt wereldtoppers.”

Ze oppert een soort Funda voor de zorg, losjes gebaseerd op de populaire site waarop veel mensen hun huis verkopen. Zo’n soort site voor de zorg kan mensen volgens haar overzichtelijk laten zien wat er zoal te koop is, wat de verschillen tussen aanbieders zijn en wat zorg kost. Minister Schippers ziet het idee wel zitten, zegt ze.

Later laat een gehandicapte man op het podium zien hoe een speciaal hightech exo-skelet hem weer laat traplopen. Er komen oplossingen voorbij voor allerlei kwalen en chronische aandoeningen.

Zo klinken de hele dag ideeën over hoe de zorg helemaal anders, modern, digitaal en perfect op maat gemaakt zou kunnen zijn. Al deze technologieën zouden gisteren al beschikbaar zijn geweest – als het aan deze sprekers zou liggen.