Nederlandse thrillers liggen onder vuur

De Nederlandse thriller is veel minder populair dan enkele jaren geleden. De totale verkoop halveerde. Hoe komt dat?

Het lijkt slecht te gaan met de Nederlandse thriller. Van 2006 tot en met 2011 waren de ‘literaire thrillers’ van Saskia Noort, Esther Verhoef, Suzanne Vermeer en Simone van der Vlugt nauwelijks aan te slepen. In die periode belandden gemiddeld tien nederthrillers op de CPNB-bestsellerlijst. Jaarlijks goed voor zo’n 871.000 verkopen. De afgelopen vier jaar was het beeld minder rooskleurig, met gemiddeld zeven nederthrillers in die Top 100 en een totale verkoop van 391.000 boeken.

De boekenbubbel is voorbij, zegt Wanda Gloude, verantwoordelijk voor het thrillerfonds van uitgeverij Ambo Anthos. Aangestoken door het succes van het Britse schrijversduo Nicci French diende zich dertien jaar geleden, met Saskia Noort voorop, een generatie vrouwelijke thrillerschrijvers aan die vooral bij Ambo Anthos publiceerden. De vrouwen kregen voor elkaar wat Tomas Ross, René Appel en zelfs Appie Baantjer nimmer was gelukt: een groot, vooral vrouwelijk lezerspubliek. Zijn de lezeressen van wat wel eens badinerend de ‘oestrogeenthriller’ is genoemd uitgekeken op spannende boeken over kwaadaardige kraamhulpen? Twee jaar geleden dacht ze dat, zegt Gloude. Voor het geringere aantal bestsellers heeft ze nu een baaierd aan verklaringen: de boekverkoop is over de hele linie teruggelopen. Het thrilleraanbod is groter geworden waardoor de spoeling dunner is. Non-fictie heeft aan populariteit gewonnen. Spannende tv-series als House of Cards eisen leestijd op.

In eigen beheer

Ook Sander Verheijen, hoofdredacteur van recensiesite Hebban.nl, wijst op de toegenomen concurrentie voor bestsellerauteurs. Hij schat dat Nederland tussen de twee- en driehonderd thrillerauteurs telt. Het aantal kleine, gespecialiseerde uitgevers is de afgelopen jaren gegroeid en ook verschijnen steeds meer thrillers in eigen beheer. Door de betere informatievoorziening, zegt Verheijen, versnippert de aandacht over meer boeken dan voorheen. „Het gros haalt de tienduizend exemplaren niet, maar door de kleintjes zijn de grote dames minder gaan verkopen.”

Neemt de kwaliteit van de boeken soms af? Lastig te meten. Aan het oordeel van recensenten en jury’s laten thrillerlezers zich weinig gelegen liggen. Aan de bestsellers van Suzanne Vermeer maken kranten zelden woorden vuil. En van Esther Verhoefs thrillers mogen dan ruim twee miljoen exemplaren zijn verkocht, verder dan nominaties is de auteur bij de Gouden Strop nog nooit gekomen. Maar die prijs heeft voor maar weinig auteurs echt iets betekend. Ooit gehoord van Jo Claes, Donald Nolet, Gauke Andriesse of Johanna Spaey, winnaars van de afgelopen jaren?

De Stropjury moppert bijna elk jaar over de gebrekkige eindredactie van thrillers. Daar is Verheijen het mee eens: „Veel uitgeverijen zijn snel tevreden.” Ook constateert hij dat nieuwe thrillerauteurs steeds vaker gerekruteerd worden uit wat hij het ‘BN’er-potje’ noemt. „Een paar columns in de Viva en huppekee.” De hoofdredacteur van Hebban heeft onder al die spannende boeken van Bekende Nederlanders nog geen echt interessant boek kunnen ontdekken.

Vertalingen

Maar gaat het inderdaad zo slecht met de Nederlandse thriller? Nee, zeggen Verheijen en Gloude. De toppen mogen minder hoog zijn, met de markt voor het spannende boek is weinig loos. Die heeft zich op een mooi niveau gestabiliseerd. Wande: „Het dieptepunt is achter de rug. Misschien is de stijgende lijn zelfs alweer ingezet.”

Bibliotheken lenen steeds meer thrillers uit. Spannende boeken doen het bij de e-verkopen van alle genres het beste (én bij de illegale downloads, voegt Verheijen daaraan toe). Gloude wijst ook op de recente verfilmingen van boeken: Rendez-vous van Esther Verhoef, Schone handen van René Appel en De reünie van Simone van der Vlugt. En van Nieuwe buren van Saskia Noort liet RTL een 10-delige tv-serie maken.

En dan doen de Nederlandse auteurs het in het buitenland ook steeds beter, zegt Gloude. Van Marion Pauws boek Daglicht is eerder dit jaar een Amerikaanse vertaling verschenen, Girl In The Dark. Op de boekensite Goodreads viel het bij veel lezers in de smaak (gemiddeld vier sterren), de Amerikaanse filmrechten werden verkocht, en de Britse Monty Python-komiek Eric Idle verbaasde zich op zijn site erover ‘hoe goed al die hedendaagse vrouwelijke thrillerschrijvers toch zijn.’ Tot tevredenheid van Pauw. Die stuurde meteen een tweet naar haar Nederlandse fans: ‘Eric Idle heeft m’n boek gelezen. Cooler dan dit wordt ’t bijna niet.’