Kan Top Gear zonder Clarkson?

Televisie Komend weekend keert Top Gear terug bij de BBC. Hoe moet het autoprogramma verder zonder zijn grote ster?

Met de chemie tussen de twee nieuwe presentatoren van Top Gear, Chris Evans en Matt LeBlanc, lijkt het wel goed te komen. Ze maken elkaars zinnen af, vullen elkaar aan. Als Evans in februari op een perspresentatie een juist voorzetje geeft, is een grap door LeBlanc snel gemaakt. En dat na één draaidag van het autoprogramma.

Twitter avatar BBC_TopGear Top Gear It’s all smiles for @matt_leBlanc’s first day at work, but it’s 230+ miles to Blackpool. Without a roof. In Britain. https://t.co/l9zp4EWhB1

Dat onderlinge gekscheren is een goed teken voor de BBC. Er is de Britse publieke omroep alles aan gelegen zondagavond te laten zien dat het de formule is die Top Gear zo populair maakt. Niet de aanwezigheid van Jeremy Clarkson, Richard Hammond en James May, die in de herfst op betaalkanaal Amazon Prime met een nieuw autoprogramma komen, getiteld The Grand Tour.

Volgens fans was Clarkson het programma. Zijn weinig politiek correcte gedrag maakte van hem een icoon. Zijn publiekelijke schorsing vorig jaar, nadat hij een assistent een tand door de lip sloeg, leidde tot een verhit landelijke debat. Zelfs de Britse premier werd gevraagd of hij Clarksons ontslag niet kon voorkomen. Tevergeefs: voor de BBC was het handgemeen de druppel, na ettelijke waarschuwingen over discriminerende opmerkingen. Clarksons contract werd niet verlengd.

Maar met hem vertrokken ook Hammond, May en vrijwel alle medewerkers van Top Gear. De BBC bleef achter met de titel, de formule en één producent.

Laag luistergeld door Top Gear

Het is niet alleen een kwestie van eer dat Top Gear moet slagen. Het programma draagt voor een groot deel bij aan het inkomen van BBC Worldwide, de commerciële tak van de omroep die onder meer programma’s aan het buitenland verkoopt. Door die verkoop kan het kijk- en luistergeld voor de Britten laag blijven. En juist nu die bijdrage politiek onder vuur ligt, moet de omroep laten zien dat het internationale successen kan blijven produceren.

De BBC splitst niet uit hoeveel er louter aan Top Gear (en het bijbehorende tijdschrift en autoshows) wordt verdiend, wel dat de buitenlandse verkopen van het autoprogramma, en bijvoorbeeld ook Sherlock en Dr Who in 2014 in totaal 1 miljard pond (1,3 miljard euro) opleverden. Volgens sommige schattingen zou Top Gear voor de helft goed zijn: het programma is aan 214 landen verkocht, en trekt wereldwijd 350 miljoen kijkers.

Vandaar de aanwezigheid van de Amerikaan LeBlanc - dankzij de sitcom Friends sinds de jaren negentig een wereldster. Met zelfkennis zegt Evans dat zijn naam kijkers buiten het Verenigd Koninkrijk niet veel zal zeggen. Hij is radiopresentator, en presenteerde het in de jaren negentig populaire TFI Friday op de commerciële zender Channel 4. „Wacht maar”, waarschuwt LeBlanc hem.

Evans zegt: „Matt is er voor de heetheid.”

LeBlanc rolt met zijn ogen. Hij zegt: „Chris heeft me erbij gehaald voor het komische element.”

Evans: „Hij bagatelliseert hoeveel hij weet van auto’s.”

Hij vertelt hoe op de eerste draaidag LeBlanc pech kreeg in een Reliant Robin, een Britse sportauto op drie wielen die tot 1990 werd geproduceerd. Terwijl de auto werd weggesleept, met LeBlanc nog achter het stuur, werd hem gevraagd een recensie op te nemen. „Na 35 minuten vroeg hij: ‘is dat genoeg?’ Je moet echt iets van auto’s weten, wil je zo lang kunnen praten over één auto.”

LeBlanc is een Porsche-man

Beide presentatoren zijn petrolheads, auto-enthousiastelingen. Losjes sommen ze automerken en -modellen op. LeBlanc („Ik ben een Porsche-man”) zegt dat het verschil tussen Evans en hem is dat hij van de „technologie om dingen sneller te laten gaan” houdt, en Evans meer „van de vintage” is. In diens garage staat onder meer de Aston Martin DB5 die acteur Peter Sellers aan prinses Margaret gaf, en de iconische auto die in de film Chitty Chitty Bang Bang werd gebruikt.

Het duo wordt aangevuld met vijf copresentatoren: Eddie Jordan, oud-eigenaar van een Formule-1 team, Sabine Schmitz, de Duitse autocoureur, Chris Harris, een Britse journalist met een YouTube-kanaal over auto’s, Rory Reid, eveneens een YouTuber die via open audities de baan kreeg, en natuurlijk The Stig, de mysterieuze testcoureur.

Top Gear is zeker géén programma voor kerels, zegt Evans

Humor is duidelijk belangrijk. Evans legt meerdere malen de link met Friends. LeBlanc vertelt dat ze bij de populaire komedie de regel hadden dat grappen niet voorspelbaar mochten zijn. Bij Top Gear moeten ze elkaars „ritme” nog ontdekken, zegt hij. Op de suggestie dat de humor onder Clarkson er een van mannen onder elkaar was, reageert Evans verontwaardigd. Top Gear is zeker géén programma voor kerels, zegt hij. De persvoorlichter van de BBC springt in, en zegt: „Top Gear werd door heel veel vrouwen bekeken.” De omroep stuurt later de cijfers: een derde van de kijkers van seizoen 21 in Nederland en seizoen 22 in het Verenigd Koninkrijk was vrouw.

Voelen ze de druk de populariteit van Clarkson en co te evenaren? Evans heeft bijna alle oude afleveringen teruggekeken, vertelt hij. „Toen ik deze gig aannam, vroeg ik wat Top Gear was. Het antwoord was een kerel genaamd Alex Renton. Acht weken lang praatten we over het programma, letterlijk alsof het om het plot of karakter van een drama ging.” Maar nu de opnames zijn begonnen, is er geen tijd om zenuwachtig te zijn.

LeBlanc zegt: „Ik was fan. Ik wou dat het er nog altijd was. Het zou zeker heel wat makkelijker zijn.” En hij zegt: „We hebben het over een tv-programma. Niet over het vinden van een medicijn tegen kanker.”