Wie wint de Gouden Strop?

Een jury kiest op donderdag 2 juni de beste Nederlandstalige thriller. Wordt het Esther Verhoef, Michael Berg, Hilde Vandermeeren of Bart-Jan Kazemier?

Esther Verhoef, links, één van de genomineerden. Foto: ANP/ Erik van 't Woud

1

Michael Berg: Het meisje op de weg

Thrillers stellen graag de vraag: kent de hoofdpersoon zijn of haar gelief-de wel écht? In Het meisje op de weg van Michael Berg ruilt de Franse psychologe Anne een bevoorrecht leven en een bedaagd huwelijk in voor de jonge Vlaamse stukadoor Guido, een spierbonk met een ‘fantastische pik’ die gesprekken over zijn verleden ontwijkt en verdacht woest wordt als je hem fotografeert. De lezer vertrouwt hem niet, maar Anne verbrandt haar schepen achter zich, nagestaard door verbijsterde collega’s en familie. Afwijzing alom, die Anne des te meer doet volharden in haar keuze.

Totdat een bewusteloos pubermeisje voor haar auto opduikt dat ze nét niet aanrijdt. Anne tilt het meisje samen met Guido hun huis binnen en ze laten haar overnachten. De volgende ochtend blijkt het huis overhoop gehaald, is er een bebloed keukenmes, zijn Guido en het meisje onverklaard en spoorloos verdwenen en begint Anne langzamerhand een verhaal te ontrafelen dat ook haarzelf ietwat doet twijfelen aan de keuze voor Guido.

Michael Berg (1956) won de Gouden Strop in 2013 met Nacht in Parijs en ook daarin joeg hij de lezer vaardig voort door het verhaal. De soms onwaarschijnlijke plotwendingen in Het meisje op de weg doen meer glimlachen dan dat ze irriteren maar de climax tijdens het carnaval in Maastricht en de geforceerde epiloog tarten de goedgelovigheid van de lezer toch te zeer. Egocentrische Anne en haar koppige weigering om haar keuze voor Guido te herzien, blijven echter zo charmant en aanstekelijk dat je beslist doorleest. Deze thriller is van alle genomineerde de vermakelijkste.

●●●
Michael Berg: Het meisje op de weg. The House of Books, 416 blz. € 19,99

2

Bart-Jan Kazemier: Drone

Ook Drone van Bart-Jan Kaze- mier (1979) is met bravoure ge-schreven. In een fictief 2015 is het Nederlandse parlement gereduceerd tot honderd leden die nipt tegen een regeringsvoorstel stemmen waarover ze slechts twee dingen weten: het is ultrageheim en kost twintig miljard. De lezer weet dat het om een bilateraal defensieprogramma van de Verenigde Staten en Nederland gaat. Men bouwt een nieuwe generatie drones; intelligente, autonome vliegende robots met een licence to kill. De regering neemt geen genoegen met die afwijzing door het parlement.

Eliot is een Nederlandse ex-militair die een trauma overhield aan de inzet van een vroeg type van de drone dat in Afghanistan een kindje voor zijn ogen uiteenreet. Hij en twee klokkenluiders besluiten dat de waarheid over het project openbaar moet worden, maar een kongsi van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst en de sinistere minister-president Mel Stahlman en zijn minister van Defensie Ava Rodenburg probeert dat te beletten. Diverse burgers worden hiertoe van staatswege geliquideerd. Het kat-en-muis-spel tussen Eliot en zijn achtervolgers is goed geschreven en spannend en als de techno-babble en de wel erg moorddadige Nederlandse regering voor lief worden genomen, is Drone een effectieve thriller.

Kazemier blijft bovendien zonder met zijn ogen te knipperen trouw aan zowel zijn premisse als aan zijn hoofdpersonen en schrikt niet terug voor de cynische maar onontkoombare finale. Het blijft wel wringen dat in werkelijkheid zowel de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie als het peilloze morele verval van de Nederlandse overheid danig achterblijven bij de situatie die in Drone wordt geschetst.

●●●
Bart-Jan Kazemier: Drone. Cargo, 336 blz. € 19,90

3

Esther Verhoef: Lieve mama

Huiselijke horror is de speciali- teit van Esther Verhoef en ze wordt er steeds bedrevener in. In Lieve mama vormen Helen en Werner met hun drie kinderen een welgesteld gezin. Hij beheert een aantal succesvolle restaurants en zij werkt als verpleegkundige. Oudste dochter Sara is vaak een heks en Werner is soms afstandelijk, maar al met al vindt Helen dat ze niet te hard mag klagen.

Dan jaagt Verhoef, zoals ze dat gewoon is, de wolven naar binnen. In dit geval heten ze Ralf, een tobbende en ten diepste sympathieke criminele puber, en Brian, een onsympathieke hufter en een vriend van Ralf. Terwijl Ralf op de uitkijk staat te wachten tot Brian het gelukkige gezin heeft beroofd, doorbreekt Verhoef bruut het verwachtingspatroon van de lezer. Ook een beschaafd en welgesteld gezin handelt in nood soms impulsief en ondoordacht en tot verbijstering van Helen en Werner zelf komen zij er met relatief weinig kleerscheuren vanaf terwijl Brian in zijn eigen bloed is gestikt in hun keuken. Tot hun afgrijzen beseffen Helen en Werner na enig nadenken bovendien dat 112 bellen misschien niet het beste idee is.

In Lieve mama doorbreekt Verhoef (1968) kundig het verwachtingspatroon van de lezer. Dat er een lijk weggewerkt moet worden, is geen verrassing. Maar wel dat Helen en Werner dat slimmer aanpakken dan je zou verwachten en dat alles dan toch nog misgaat op weer een heel andere manier dan gedacht. De fantasie van Verhoef begint zieke vormen aan te nemen en dat is hier uiteraard een compliment.

●●●
Esther Verhoef: Lieve mama. Prometheus, 373 blz. € 19,95

4

Hilde Vandermeeren: Stille grond

De Vlaamse thriller Stille grond is de vierde en laatste nominatie van de jury, die meestal vijf boeken op de shortlist zet. De reden moet nog blijken, maar jury’s in het verleden noemden als oorzaak van een kortere shortlist een gebrek aan goede thrillers.

Donald Cunningham is een oude Schotse dominee die op het punt staat een verzorgingshuis te betrekken en zijn geliefde kapel op Skye te sluiten. Maar kort voordat dit gebeurt, laat iemand een boodschap achter in het biechtboek: ‘Het spijt me wat er gebeurd is met Rosie Thompson.’ Via de dominee komt deze summiere biecht terecht bij de politie en via hen bij wiskundige Eve Thompson, de jongste zus van de kleine Rosie die in 1983 in Glasgow werd ontvoerd uit het stapelbed waarin ook haar tweelingzusje Ruby lag te slapen.

Ruby en haar ouders zijn onherstelbaar beschadigd door de dreun van dit verlies en over Rosie’s lot werd nimmer iets bekend. Met nakomertje Eve werd de zaak nooit uitgebreid besproken, maar nu de verdwijning van Rosie weer actueel is, begint ze in het verleden te wroeten en neemt ze een drankzuchtige ex-politieagent in dienst. Hun gezamenlijke onderzoek werpt snel vruchten af. De intrige in dit boek van Vandermeeren (1970) is boeiend maar tamelijk eenvoudig en dat is, vergeleken met de ruim duizend pagina’s buitenissigheid van de andere boeken, aangenaam, net als de rustige Schotse setting. Een geval van less is more.

●●●●
Hilde Vandermeeren: Stille grond. Querido, 288 blz. € 19,99