‘Rechtbank kijkt naar veiligheid Belgische cel’

Amsterdamse advocaten hadden aangevoerd dat de gevangenissen in België niet meer veilig zijn wegens de gevangeniscrisis.

Het leger arriveert bij een Brusselse gevangenis. AFP / Philip de Smet

De rechtbank in Amsterdam gaat zich buigen over de veiligheid in Belgische gevangenissen. Dat bevestigen advocaten Michiel Lamers en Titia Korff, na berichtgeving van de Telegraaf.

De twee advocaten staan verdachten bij die het Belgische OM wil vervolgen. De Internationale Rechtshulp Kamer (IRK) van de rechtbank Amsterdam heeft deze week volgens hen besloten een aantal rechtszaken aan te houden vanwege de situatie in het Belgische gevangeniswezen. Door een massale staking van cipiers, is het crisis in een aantal Belgische gevangenissen.

Twitter avatar mjlamers Michiel Lamers Rb Amsterdam houdt overleveringszaken naar België aan om zich te laten voorlichten over detentieomstandigheden. toestaan mogelijk ism 3 EVRM

De beslissing van de rechtbank is bijzonder, omdat EU-landen in principe elkaars strafprocessen erkennen. Er geldt een uitzondering als mensenrechten worden geschonden, dat gaat over het verbod op onmenselijke of vernederende behandeling. Europese rechters moeten als ze hierover twijfelen laten uitzoeken hoe een gevangenisstraf van een gedetineerde zal uitpakken. Er wordt dus gekeken naar de specifieke gevangenis waar iemand terechtkomt. De rechtbank heeft negentig dagen om over dit soort kwesties te beslissen, daarna komt een verdachte in principe vrij.

De Internationale Rechtshulp Kamer (IRK) beslist over overleveringen. Verdachten worden niet altijd uitgeleverd, dat kan bijvoorbeeld alleen voor vergrijpen waar minimaal een jaar voor staat.

Cipiers staken

De advocaten hadden in dit geval aangevoerd dat de gevangennissen in België niet meer veilig zijn. Cipiers in de Brusselse en Waalse gevangenissen hebben het werk neergelegd, onder andere vanwege toenemende werkdruk. Om de veiligheid in de gevangenissen te bewaren, werd zelfs het leger ingezet. Eerder deze maand drongen stakende cipiers tijdens een demonstratie het Belgische ministerie van Justitie binnen, daar zouden ze vernielingen hebben aangericht.

Lees een verslag van de situatie in het zuiden: Poepen op een emmer naast de ratten

NRC-redacteur Folkert Jensma verwacht in principe dat de Amsterdamse rechter instemt met de overleveringen:

“Er zijn landen waar het gevangeniswezen inderdaad zo slecht is, dat de rechter aarzelt of daar wel EU-burgers naar toe gestuurd kunnen worden. Ook als ze van origine uit dat land komen. Recent twijfelde de rechter nog over het ‘overleveren’ van Roemenen. Ook daar voerden de advocaat van de verdachte aan dat de omstandigheden er, net als in België, onmenselijk waren. De rechter oordeelde toen dat die toch door de beugel konden, hoewel ze naar Nederlandse begrippen vrij armzalig waren.”

Jensma zegt dat het in dit specifieke geval vooral van belang is of hij in ‘overleveringsdetentie’ wordt gehouden.

“De Overleveringswet schrijft een vrij korte termijn voor – wie na een Europees aanhoudingsbevel in Nederland in de cel verdwijnt, hoeft daar niet langer dan 90 dagen te verblijven. Lukt het de officier van justitie niet om binnen die termijn de overlevering te regelen dan wordt de verdachte vrijgelaten. En dan is er dus een risico dat die ervan door gaat. Meestal vraagt de rechter de officier om uit te zoeken naar welke gevangenis in het land van herkomst de verdachte wordt overgebracht – en hoe de precieze leefomstandigheden daar zijn. Voldoen die niet aan Europese normen, dan kan overlevering definitief geweigerd worden.”