Muziek Aardse klanken in de Voyager

Over de grootste muzikale verworvenheid aller tijden zijn de geleerden het wel eens – dat is het oeuvre van Johann Sebastian Bach. Bewonderd door zijn collega’s en navolgers, onder wie Mozart en Chopin, staat Bach bekend als de meester van het contrapunt en de barokke kerkmuziek, die de strenge Noord-Europese componeertraditie wist te verbinden met de lichtere Zuid-Europese. Op de ‘gouden plaat’ met representatieve aardse muziek die in 1977 werd meegegeven aan het onbemande ruimtevaartuig Voyager staan drie van Bachs composities: het tweede Brandenburgse concert, de gavotte uit de derde vioolpartita en een prelude uit Das wohltemperierte Klavier.

Ook Bach-bewonderaar Ludwig van Beethoven staat tussen de Voyagers greatest hits, met het eerste deel van zijn Vijfde Symfonie en de cavatina uit het Strijkkwartet No. 13. Maar in een Europese context is zijn Negende Symfonie (1824) het beroemdste muziekstuk ooit gecomponeerd. Niet alleen omdat ze extreem lang, formeel vernieuwend en onontkoombaar invloedrijk is; maar vooral omdat het vierde, meezingbare deel van de symfonie als ode aan de vreugde en het idealisme een instrument is geworden van de Europese politiek.

In het fundament van de Europese muziek vinden we verder nog The Beatles. In de jaren zestig versmolten ze de Amerikaanse rock-’n-roll en rhythm-and-blues met Europese elementen, variërend van klassieke kamermuziek en music-hallidioom tot Franse chansons. Het resultaat beïnvloedde zo’n beetje alle Europese popgroepen die na hen kwamen, maar werd ook teruggeëxporteerd naar Amerika. (PS)