Lieve Blancquaert komt na Birth Day met serie Wedding Day

Lieve Blancquaert De Vlaamse fotograaf en journalist reisde de wereld rond op zoek naar hoe verschillende culturen het huwelijk beleven.

Een foto van een jonge bruid met een jas over haar hoofd. Die fungeert als een sluier, haar gezicht mag door niemand gezien worden. Ernaast een man, jongen nog eigenlijk, in een te groot zwart pak. Op de achtergrond witte tenten en een hoop kinderen. Een huwelijk tussen twee jonge Syriërs in het vluchtelingenkamp Zaatari in Jordanië.

Ondertussen trouwen aan de andere kant van de wereld twee Amerikanen in een wapenwinkel. Op de foto poserend met kalasjnikovs: ‘het is hetzelfde: liefde en wapens. Het gaat allebei om veiligheid’, zegt de bruidegom.

Voor haar nieuwe project Wedding Day waarvan zowel een boek als documentaire zijn gemaakt, reisde de Belgische fotografe en journaliste Lieve Blancquaert (1963) naar twaalf landen over de hele wereld om bruiloften bij te wonen. De VPRO zendt vanavond de eerste aflevering van de negendelige serie uit. Een gesprek over huwelijkstradities en het gevecht tussen hart en hoofd.

„Het idee voor Wedding Day is ontstaan tijdens mijn wereldreis voor de serie over bevallen”, vertelt Blancquaert in een restaurant in haar woonplaats Gent.

U bent zelf niet getrouwd.

„Nee, en ik ga het ook niet doen. Tijdens mijn reis besefte ik dat vrouwen hier een enorme vrijheid hebben. Ik zal niet gestenigd worden omdat ik twee kinderen heb zonder getrouwd te zijn. Wij hebben een enorm zelfbeschikkingsrecht waar ik graag gebruik van maak. In andere culturen beslist een familie of gemeenschap over een kind. Een kind dat vaak jong wordt uitgehuwelijkt.”

In uw boek bent u uitgesproken negatief over de positie van vrouwen binnen het gearrangeerde huwelijk. Hoe schakelt u die mening uit als journalist?

„Dat is moeilijk en ik ben daar tijdens de opnames heel bewust mee bezig. Mijn team roept mij terug als ik teveel interfereer in het verhaal van een geïnterviewde.”

Met de camera uit veranderde dat. Bijvoorbeeld toen Blancquaert een weduwe van zeventien met drie kinderen interviewde in Nepal. Als weduwe word je verstoten door je familie. Hertrouwen is er niet bij als je geen maagd meer bent. Blancquaert: „Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen met iemand te praten dieomkwam van de honger om daarna weg te lopen. Daarom ging ik achteraf naar de markt om drie geiten voor haar te kopen.”

Wanneer Blancquaert vertelt over de ondergeschikte rol van vrouwen en gearrangeerde huwelijken fonkelen haar ogen van woede. „Het raakt me omdat ik zelf ook een vrouw ben en moeder van een dochter.”

Blancquaert moest met name in Nepal en India haar emoties onder controle houden. Ze probeerde vooral te begrijpen, te focussen op de reden dat vaders hun dochters van vier uithuwelijken. Op de druk van de gemeenschap en de economische redenen. Want hoe jonger de uitgehuwelijkte dochter, hoe lager de bruidsschat.

Hoezeer het huwelijk een economische aangelegenheid is, werd Blancquaert tijdens haar reis duidelijk. Ze was voor opnames in Nepal op het moment dat daar eind april 2015 een verwoestende aardbeving plaatsvond. „Ik zat net een kopje thee te drinken toen ik honden hoorde huilen, op een heel angstaanjagende manier. Voor ik het wist sleurde een andere vrouw mij weg bij het huis en duwde me op de grond. Alles bewoog. Het was heel eng.”

Toch ging het kindhuwelijk dat gepland stond gewoon door, terwijl de grond trilde van de naschokken. „Een bezoeker van het huwelijk zei me: ‘Er zullen vandaag meer kindhuwelijken zijn dan ooit in Nepal, omdat deze aardbeving de economie ruïneert’.”

Blancquaert pauzeert even. „Eigenlijk had ik niet gewild dat dat huwelijk doorging. We hadden kunnen zeggen: wij betalen haar opleiding, laat haar studeren. Maar dat is geen oplossing van het probleem. Het laten zien, dat is belangrijk.”

Laten we nu naar iets positievers gaan: het mooiste moment tijdens uw reis.

„Dat was een ontmaagdingsritueel in Juchitán de Zaragoza, Mexico. Dat werkt zo: een man die met een vrouw wil trouwen ontvoert haar. Dat gaat met een knipoog, de vrouw weet dat het gaat gebeuren. Thuis maakt de man zijn moeder wakker om te vragen of zij kan controleren of zij ‘in orde is’, ofwel nog maagd is. Als dat zo is zal er bloed op de zakdoek komen en is er meteen een feest. Ik kwam ‘s morgens aan in een kamer vol dikke vrouwen in traditioneel kostuum. Iedereen was stomdronken van het bier en de tequila. En op een altaar lag een zakdoek met bloed met daarnaast een glunderende bruid. Absurd.”

Na de opnames van Birth Day kwam u erachter dat tolken niet altijd alles wat gezegd werd vertaalde. Hoe ging dat bij Wedding Day?

„Beter, maar nog niet altijd goed. In China bijvoorbeeld. We spraken daar met een ouder koppel, over hun huwelijkservaringen. Aldaar vroegen we aan de man wat het geheim van het huwelijk is. Hij zei: tolerantie, geduld en respect voor elkaar. Vervolgens zei hij tegen zijn vrouw, die naast hem zat: ‘zeg jij nu maar hetzelfde’. En dat deed ze. Ze mocht haar eigen mening niet vertellen. En dat had de tolk niet vertaald.”

Wat heeft u tijdens uw reis geleerd over het huwelijk?

„Dat liefde ook na het huwelijk kan komen. Het ja-woord mag dan een rationele keuze zijn, dat betekent niet dat liefde niet kan groeien en dat bij elkaar blijven geen beslissing kan zijn. Een Indische man zei tegen mij: ‘Ik werd na twee jaar huwelijk verliefd op mijn vrouw. Het groeit gewoon’.”