Vijf vragen over de e-mailaffaire die Clinton blijft achtervolgen

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken berispte Clinton woensdag voor het gebruik van een persoonlijke e-mailserver tijdens haar ministerschap.

Hillary Clinton tijdens een rally in Iowa. Foto Jae C. Hong/AP

1. Wat is er aan de hand?

Voorjaar 2015 raakte Clinton in de problemen toen via The New York Times bekend werd dat zij als minister van Buitenlandse Zaken (2009-2013) al haar correspondentie had gevoerd via een privé-server die in de kelder van haar huis in Chappaqua, New York stond.

Federale regels verbieden het sturen van geheime overheidsinformatie via privé-e-mail, maar de precieze regels veranderden zowel tijdens als na Clintons ministerschap. Republikeinen grepen het onderwerp dankbaar aan bij hun pogingen Clinton uit te schakelen nog voor haar campagne voor de Democratische nominatie begonnen was.

Clinton leverde uiteindelijk 55.000 mails in voor onderzoek, waarvan er 1300 niet werden vrijgegeven omdat ze achteraf als geheim werden geclassificeerd. Ze heeft 31.000 mails die ze vanaf het adres verstuurde vernietigd. Die waren volgens haar privé. Zowel de interne dienst van het ministerie van Buitenlandse Zaken als de FBI begonnen een onderzoek. Het Ministerie publiceerde woensdag een rapport.

2. En, overtrad ze de regels?

Ja. Maar dat gebeurde in de context van „langdurige, systematische zwakheid” bij Buitenlandse Zaken als het ging om richtlijnen voor beveiliging en archivering van correspondentie, concludeert het rapport. Halverwege Clintons termijn, in 2011, werden daarnaast de regels bijgesteld: er kwam een verplichting departementale systemen te gebruiken „in de meeste omstandigheden”.

Als Clinton had gevraagd of ze voor zakelijke mail een privéserver mocht gebruiken, was dat nooit toegestaan, vanwege „veiligheidsrisico's”, aldus het rapport. Haar naaste medewerkers wisten het wel, maar hoedden zich er een zaak van te maken. Maar het rapport concludeert ook dat Clinton niet de enige was. Colin Powell gebruikte zelfs een adres van een commerciële provider voor werkmail.

Report Office of the Secretary General

3. Is wat Clinton deed strafbaar?

Dat moet blijken uit het onderzoek dat nog loopt, dat van de FBI. Zij onderzoeken sinds augustus vorig jaar wat de veiligheidsrisico’s precies waren en of Clinton bewust informatie verstuurde die ook in die tijd al onmiskenbaar geheim was. Verschillende van Clintons naaste medewerkers zijn ervoor verhoord, maar Clinton zelf nog niet. FBI-directeur James Comey weigerde eerder deze maand te zeggen of het onderzoek klaar zou zijn voor de verkiezingen in november.

4. Wat zegt Clinton zelf?

Clinton bood na een half jaar, in september 2015, haar excuses aan. „Het was een fout. Ik heb er spijt van en neem de volle verantwoordelijkheid,” zei ze in september 2015. Tegelijk zegt Clinton dat er niets onoirbaars is gebeurd, en barstte ze vorige maand in lachen uit toen een interviewer suggereerde dat Republikeinen fantaseren over haar arrestatie. „Er is niet eens de kleinste kans dat dat gaat gebeuren”, zei ze vrolijk.

Het fragment over de emailaffaire begint om 11:00

Clintons campagnewoordvoerder Brian Fallon benadrukte gisteren dat haar mailgedrag „consistent” was met dat van andere ministers en functionarissen op het ministerie.

5. Hoe schadelijk is dit voor Clintons campagne?

De Democratische nominatie kan Clinton op grond van de uitslagen niet meer ontgaan. Maar het voortdurend in het nieuws komen van deze episode is heel schadelijk voor Clinton.

Vlak voor de Democratische Conventie eind juli bevestigt het rapport het beeld dat Clinton in haar campagne nu juist wilde doen vergeten: dat ze zich boven regels verheven voelt omdat ze een Clinton is, koningin van de adel van Washington. In haar wedijver met Bernie Sanders probeert Clinton zich te positioneren als een ervaren bestuurder die zich al een leven lang inzet voor armen, vrouwen en minderheden. Maar door de rijkdom van de Clintons en de schandalen uit hun geschiedenis, noemt 57 procent van de Amerikanen haar onbetrouwbaar.

De Republikeinen, Donald Trump voorop, hebben met het rapport een berg munitie in handen om Clinton af te schilderen als onbetrouwbaar en leugenachtig. Daar staat tegenover dat de betrouwbaarheidscijfers van Donald Trump niet beter zijn dan die van Clinton en dat hem vergelijkbare verwijten vallen te maken. Zo weigert hij hardnekkig zijn belastingaangifte openbaar te maken, zoals voor Amerikaanse politici gebruikelijk is.

Mocht de FBI concluderen dat Clinton een strafbaar feit heeft begaan, of zelfs dat ze vervolgd moet worden, wat onwaarschijnlijk wordt geacht, dan ontstaat een situatie zonder precedent. Er zou dan hoe dan ook grote druk op Clinton ontstaan zich terug te trekken uit de race.