Column

Cultuur als Europese kracht

Grote kans dat woensdag de woorden door het DeLaMar-Theater schallen die Sir Winston Churchill in 1946 in Zürich uitsprak over de noodzaak van een Verenigd Europa. Een jaar na het einde van de oorlog zag hij de noodzaak zonder meer, als enige mogelijkheid om een nieuwe opkomst van duistere nationalistische krachten te voorkomen. „Het nobele continent”, noemde hij Europa, „de stichter van christelijk geloof en ethiek, de bron van de meeste cultuur, kunst, filosofie en wetenschap in klassieke en moderne tijden.”

Zijn redevoering geeft de kern aan van de conferentie Re:Creating Europe die zich volgende week zal afspelen in Amsterdam: nu het economische integratiemodel niet heeft gewerkt en politiek populisme Europa eerder verdeelt dan samenbrengt, kan cultuur dan de verbindende factor zijn?

Toen organisatoren De Balie en DutchCulture ons vorig jaar vertelden over hun plannen met deze eerste aflevering van een tweejaarlijkse conferentie over Europa en Cultuur, besloten wij een bijlage te wijden aan dit evenement waarvoor kunstenaars, acteurs, filmers, schrijvers en filosofen uit heel Europa naar Amsterdam komen. Een aantal van hen komt op de volgende pagina’s aan het woord.

We moesten direct denken aan Made in Europe van Pieter Steinz, het boek dat voortkwam uit de gelijknamige rubriek in NRC. Daarin ging hij op zoek naar de verworvenheden „die het cultureel weefsel van ons continent vormen”. Hij beschrijft in deze bijlage de ‘basisfundamenten’ van het Europese culturele erfgoed.

Churchill stond niet ver van de kunsten af. Hij was een verdienstelijk schilder, hij won de Nobelprijs voor Literatuur, hij kende zijn klassiekers. Het is een oude Europese traditie dat filosofen, schrijvers, theatermakers en kunstenaars bijdragen aan het politieke discours. Het is waardevol dat die traditie volgende week wordt opgepakt.