OM stopt onderzoek zaak-Demmink

Seksueel misbruik Het OM staakt onderzoek naar seksueel misbruik door oud-ambtenaar Demmink, besluit over een strafzaak volgt nog.

Foto Maarten Hartman

Het Openbaar Ministerie (OM) stopt met het strafrechtelijk onderzoek naar verdenkingen van seksueel misbruik en verkrachtingen door de voormalige secretaris-generaal van het ministerie van Veiligheid en Justitie Joris Demmink (68).

Het OM heeft volgens justitiële bronnen dit besluit genomen omdat definitief vaststaat dat Turkije niet bereid is de Haagse rechter-commissaris in de gelegenheid te stellen onderzoek te verrichten in dat land. De Haagse onderzoeksrechter Yolande Wijnnobel heeft afgelopen jaar drie reizen naar Turkije gemaakt om toestemming te vragen voor het horen van twee mannen die zeggen dat ze in de jaren negentig als minderjarige jongens zijn verkracht door Demmink, die daar toen op dienstreis zou zijn geweest. „Om juridische redenen”, aldus de Haagse rechtbank, zou dit zijn geweigerd.

Vergeefs verzoek Van der Steur

Ook minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) heeft vorig jaar zomer geprobeerd via zijn Turkse ambtgenoot het onderzoek vlot te trekken. Dat is niet gelukt. Een woordvoerder van de Turkse ambassade in Den Haag zei vanochtend dat Turkije geen toelichting zal geven op het besluit niet mee te werken aan het Nederlandse strafrechtelijke onderzoek.

Turkije werkt niet mee aan verhoor twee mannen

Het landelijk parket van het OM zal volgende maand besluiten of er toch een strafzaak komt tegen Demmink. In 2014 gaf het gerechtshof Den Bosch het OM de opdracht „met voortvarendheid” een strafrechtelijk onderzoek te doen naar de geruchten over Demmink. Het OM had dit jarenlang geweigerd omdat men vond dat er geen bewijs was. Na een door de advocaat van de Turkse mannen, Adèle van der Plas, aangespannen klachtprocedure oordeelde het hof dat uit eerdere onderzoeken wel degelijk „voldoende feiten en omstandigheden” naar voren waren gekomen waaruit kan blijken dat Demmink zich schuldig heeft gemaakt aan de feiten waarvan hij wordt beschuldigd. Het hof wilde dat in het onderzoek ook een Turkse agent zou worden gehoord die eerder in Turkije heeft verklaard dat hij als beveiliger van Demmink „minderjarige jongens voor hem moest regelen”.

In Nederland heeft het OM ook een zogeheten „oriënterend feitenonderzoek” afgerond om „alle signalen van seksueel misbruik door Demmink” te bekijken. In het kader van dit onderzoek hebben agenten van de rijksrecherche tientallen mensen gehoord. Het gaat onder meer om mensen die betrokken waren bij een hoogst geheim onderzoek – het zogeheten Rolodex-onderzoek – dat eind jaren negentig onder leiding van het Amsterdamse OM werd uitgevoerd naar mogelijke betrokkenheid van hoge justitiële functionarissen bij kindermisbruik. Dat onderzoek mislukte door een lek. Ook in deze zaak beslist het OM volgende maand of het tot een strafzaak tegen Demmink komt.

Er zijn nu twee opties voor OM

Het Openbaar Ministerie buigt zich nu over twee opties. Het kan Demmink dagvaarden en het aan de rechtbank overlaten zich te buigen over de schuldvraag. Een andere mogelijkheid is om het gerechtshof, dat het OM opdracht gaf tot het strafrechtelijk onderzoek, vragen te bewilligen in een sepot wegens gebrek aan bewijs. Nadeel van die laatste optie is volgens justitiële bronnen dat het de indruk zal wekken dat het OM na jarenlang een strafrechtelijk onderzoek te hebben geweigerd nu alsnog de zaak in de doofpot wil stoppen. Ook het college van procureurs-generaal zal zich met het besluit bemoeien.

De advocaat van Demmink, Jan Leliveld, laat weten dat zijn cliënt „geen behoefte heeft” aan een reactie op de nu ontstane situatie. Demmink moet volgende week vrijdag 3 juni in de Amsterdamse rechtbank verschijnen. Hij wordt dan in een civiel getuigenverhoor gehoord. De zaak is aangespannen door een voormalige jongensprostitué die zegt dat hij in 1988 seks had met Demmink.