Kunst kopen? Laat je niet opjutten

Ervaren kunstverzamelaars leiden vrijdagavond beginnende collectioneurs rond op de Amsterdam Art Fair. „Smaak ontwikkelen kost tijd.”

Kunstverzamelaar Marjolein de Groen in haar huis. Foto Lars van den Brink

Kunst kopen op een kunstbeurs? Marjolein de Groen raadt het beginnende verzamelaars af. „Zie een beurs als een tijdschrift”, zegt ze. „Blader erdoorheen, snuffel wat rond, maar doe nog even niks.”

Ervaren kunstverzamelaars zullen vrijdagavond op de Amsterdam Art Fair leden en aspirant-leden van de Young Collectors Circle rondleiden, een platform waarbij zo’n duizend beginnende kunstverzamelaars zijn aangesloten. Vier rondleiders geven alvast een paar van hun tips.

Beeldend kunstenaar Marjolein de Groen (54) kocht als academiestudent haar eerste kunstwerk. Sinds een paar jaar heeft ze de middelen om met haar partner op grote schaal hedendaagse kunst te verzamelen. Hun ‘Collectie De Groen’ is zo gegroeid, dat ze die vanaf volgend jaar publiekelijk gaan tonen in het voormalige conservatorium in Arnhem.

Groens eerste advies aan startende verzamelaars is „om het klein te houden”. Oriënteer je op een beurs, in een museum of door tijdschriften te lezen, zegt ze, en probeer dan op bezoek te gaan bij een kunstenaar van je belangstelling. „Het gaat niet alleen om het resultaat, maar ook om de gedachten die aan het kunstwerk ten grondslag liggen.”

Nog een aanbeveling van De Groen: laat je niet opjutten. „In de kunstwereld regeert vaak de waan van de dag. Als nieuwkomer kan je de indruk krijgen dat je altijd te laat bent. Trek je niks aan van de gekte.”

Marieke Sanders (75), die samen met haar echtgenoot Pieter een grote collectie hedendaagse kunst bijeenbracht, komt met een vergelijkbaar advies. „Je hoeft niks te kopen. Kunst is vooral om naar te kijken, je blik te scherpen.”

Bij verzamelen gaat het om de vier K’s, zegt Sanders: Kijken, nog eens Kijken, Kiezen en dan pas Kopen. Ook zij noemt het directe contact met de kunstenaar als een belangrijk deel van het plezier. „Deelgenoot te worden van de gedachtewereld van jonge mensen, dat heb ik altijd als zeer opwindend en verrijkend ervaren. Kunstenaars boden me vaak een andere kijk op de werkelijkheid.”

Sanders waarschuwt voor de eerste blik. Die is soms bedrieglijk, zegt ze. „Laat je niet te snel verleiden.” Kunstwerken die iets geheimzinnigs hebben, zich niet meteen prijsgeven, blijven volgens haar meestal langer overeind.

Ger van Dam (65) koopt al veertig jaar kunst. Van de 350 werken voor zijn ‘MAL Collection’, wat staat voor Modern Art Loppersum, heeft hij er nu meer dan tachtig aan musea geschonken. „Ik zeg weleens gekscherend: wat het MoMA is voor New York, dat ben ik voor Loppersum.”

Ook de gepensioneerde arbeidsdeskundige wil beginnende verzamelaars voorhouden om vooral uit te kijken naar jonge kunstenaars. „Die kan je spreken, volgen, opzoeken in hun atelier. Je kunt een commitment voor jaren met ze aangaan en echt iets voor ze betekenen.”

Maar de allerbelangrijkste les, zegt Van Dam, is dat je door kunst in huis te halen een avontuur aangaat. „Ik ben ooit op de lts begonnen, omdat ik aanvankelijk niet zo goed kon leren. In militaire dienst en later op mijn werk kwam ik mensen tegen die mij een culturele wereld leerden ontdekken. Met een collega van de tekenkamer maakte ik veertig jaar geleden tijdens lunchtijd dagelijks een wandelingetje door Museum Boijmans. Bij jullie krant kocht ik in 1973 een ‘Prent van de Maand’. Zo leerde ik dat kunst niet alleen voor rijke mensen en musea was weggelegd.”

Van Dam zal de jonge verzamelaars aanraden vooral „vanuit het hart” te kopen. „Verwacht niet dat je er rijk van wordt. Door de kunst zit ik altijd in de schulden. Maar dat kan me niks schelen. De kunst heeft mijn leven betekenis gegeven.”

Communicatietrainer Karen Knispel (50) kocht begin jaren negentig haar eerste zeefdruk. Nu noemt ze verzamelen een „eerste levensbehoefte”.

Het is ook haar advies om eerst veel rond te kijken. „Smaak ontwikkelen kost tijd.” Dat de eerste aankopen later misschien niet de beste blijken te zijn, dat geeft niks. „Omarm je miskopen, koester ze.”

Tweede tip van Knispel: „Onderhandel voor je koopt. Prijzen, dat is iets waar in de kunsthandel vaak geheimzinnig over wordt gedaan.” Sommige galeries kunnen afstandelijk en intellectualistisch overkomen. Laat je daar niet door afschrikken, zegt Knispel. „Als je het gevoel krijgt, dat galeriehouders proberen je de deur uit te kijken, laat je daar dan niet door imponeren. Het zijn gewoon winkels, hoor.”