Hoe de kerkkas naar Ivoorkust verdween

Penningmeester Henk J. leende driekwart miljoen uit de kas van zijn parochie om een vrouw op internet te kunnen helpen. Nu staat hij voor de rechter.

Processie in de Sint Christoffelkathedraal in Roermond, waarvan de penningmeester over de schreef ging. Foto Roger Dohmen/Hollandse Hoogte

Christoffel is patroonheilige van Roermond en van de reiziger. Dat 750.000 euro uit de kas van de Sint-Christoffelkathedraal in die plaats naar Ivoorkust zou reizen was echter nooit de bedoeling van het parochiebestuur. Dat was een eenmansactie van de voormalige penningmeester, Henk J. (77).

Twee jaar geleden maakte de Roermondenaar via Facebook kennis met een 38-jarige caissière uit Nice. Al gauw gaf ze details prijs over haar eenzaamheid en suïcidale neigingen. J. adviseerde haar. Zoals hij zich het lot van de medemens, vooral de eenzamen, altijd aantrok, beweerde hij dinsdag in de rechtbank. Jarenlang was hij financieel en algemeen directeur bij bedrijven van naam, daarnaast deed hij altijd volop vrijwilligerswerk.

Na een aantal maanden gloorde er hoop voor het Facebook-contact van de penningmeester. Ze erfde een huis. Daarvoor moest ze naar haar geboorteland Ivoorkust. Of J. haar geld kon lenen? In de te erven woning werd ook nog een kluis gevonden met goud. Om de opbrengst naar Frankrijk te krijgen, was steeds meer geld nodig. J. gaf. Eerst ruim 73.000 euro, het spaargeld van zijn vrouw en hem. Daarna ruim 750.000 euro uit de kerkkas.

Erotische communicatie

Werd hij gechanteerd? J. bekent dat de vrouw na verloop van tijd gebruikmaakte van „de zwaktes van de man”. Echt gedreigd met het naar buiten brengen van expliciete berichten en beeldmateriaal is er nooit. „Hooguit geïnsinueerd.”

Lang dacht hij dat het geleende geld terug zou komen. Vorige zomer begon hij onraad te ruiken. In september informeerde hij de deken van Roermond, zijn vrouw en kinderen. Het verhaal over de erotische communicatie kwam later. De kerk deed aangifte. Van de caissière en het geld geen spoor. Alleen J. staat terecht.

Een verzoek van de verdediging om de zaak achter gesloten deuren te behandelen is afgewezen. Tijdens de rechtszaak wordt lang om de hete brij heen gedraaid. Maar dan wil de rechtbank van de verdachte weten of hij gevoelens had voor de vrouw. Dat ontkent hij.

Dat schiet bij een van de rechters in het verkeerde keelgat. Waarom heeft hij haar dan geschreven dat hij van haar hield en misschien wel een toekomst met kinderen wilde opbouwen? De man met het grote hart, die uit naastenliefde zoveel geld overmaakte, schroomde kennelijk niet om met de gevoelens van een kwetsbare vrouw te spelen. J. komt er niet goed uit.

Volgens officier van justitie Martin Scharenborg wisselde de Roermondenaar ook geregeld berichten uit met ‘Martha30’, ‘Honest Angel’ en ‘Christie Smith’. Onderzoek van de computer wees uit dat J. in anderhalf jaar tijd 155.149 chatcontacten had. In het geval van de caissière ontstond er volgens de aanklager iets dat nog het meeste leek op „de kalverliefde van een verdwaasde tiener”. Ondertussen werd J. slachtoffer van een „zeer professionele” bende. De vrouw uit Nice bestaat waarschijnlijk niet.

Hij moet tot zijn 100ste afbetalen

Het Openbaar Ministerie houdt rekening met de doortrapte handelwijze van de Ivoriaanse oplichters en J.’s leeftijd, maar ziet ook strafverzwarende omstandigheden: het enorme bedrag dat werd verduisterd en de hoge normen die juist aan een penningmeester van een kerk worden gesteld. In minder grote zaken, waar veroordeelden hun eigen zakken vulden, zijn onlangs celstraffen tot dertig maanden uitgedeeld. Tegen J. wordt vijftien maanden geëist.

Zijn advocaat, Pieter Zandt, ziet vooral een slachtoffer. J. heeft de fraude zelf gemeld, berouw getoond en inmiddels al bijna een ton terugbetaald. De geziene Roermondenaar is een sociale paria geworden, die niet meer buiten komt. „De auto is verkocht. Het huis staat te koop. J. of zijn vrouw zullen, als ze zo oud worden, tot ongeveer hun honderdste afbetalen aan de kerk.” Zandt dringt aan op schuldigverklaring zonder straf, een taakstraf of iets voorwaardelijks. De rechtbank doet 22 juni uitspraak.