Griekenland ontruimt kamp bij Idomeni

Het kamp aan de Macedonische grens herinnert aan de falende Europese aanpak van de migratiecrisis. Het verdween niet vanzelf, dus grijpen de Grieken nu in.

Dinsdag begon de ontmanteling. Ruim dertig bussen met vluchtelingen verlieten het geïmproviseerde vluchtelingenkamp bij Idomeni, aan de Grieks-Macedonische grens. Het moet het begin van het einde zijn van het kamp, dat herinnert aan de falende Europese aanpak van de migratiecrisis.

De gedwongen evacuatie verliep die eerste dag zonder geweld en incidenten. De ruim 1.500 mensen werkten gedwee mee. Ze werden naar kampen elders in Griekenland gebracht. Journalisten en activisten werden op afstand gehouden. Medewerkers van hulporganisaties zijn wel ter plaatse.

Het besluit om het kamp te ontruimen is lang uitgesteld. Griekse en Europese autoriteiten hoopten dat het probleem-Idomeni zichzelf zou oplossen. Duizenden migranten die in de modderige weilanden hadden gebivakkeerd kozen de afgelopen maanden door de zware omstandigheden eieren voor hun geld en verkasten naar vluchtelingenkampen.

Een grotere groep – vooral Syriërs, Afghanen en Irakezen – bleef hopen dat de grens weer zou opengaan of op een succesvolle illegale oversteek. Activisten tegen de Europese migratiepolitiek moedigden ze aan te blijven. Het geïmproviseerde kamp vol tentjes bij de grenshekken kreeg steeds vaster vorm en de hulpverlening werd er professioneler.

Onwil en bureaucratie in Europa

De situatie van vluchtelingen in Griekenland werd intussen niet beter. Beloften van Europese landen om grote aantallen vluchtelingen uit Griekenland over te nemen zijn blijven steken in onwil en bureaucratie. De Europese Commissie wilde half mei twintigduizend mensen uit Griekenland en Italië hebben hervestigd. Dat zijn er tot nu toe slechts 1.500, van wie 909 uit Griekenland. Dat maakt de legale route naar Europa voor veel mensen geen geloofwaardig alternatief.

De circa 8.400 mensen in Idomeni moeten binnen anderhalve week zijn overgebracht naar kampen elders in Griekenland. Daarvan zijn er de afgelopen maanden veel bij gekomen om de mensen op te vangen die in Griekenland zijn blijven steken, grotendeels migranten die vanuit Turkije zijn overgestoken in de weken voordat op 20 maart het vluchtelingenakkoord tussen Turkije en de EU van kracht werd.

In de aanloop daarnaartoe werd het al steeds moeilijker om vanuit Griekenland de ‘Balkanroute’ te bereiken. Eerst werden alleen nog Syriërs en Irakezen doorgelaten, en toen Oostenrijk een opnamestop afkondigde niemand meer. Op het Griekse vasteland zitten sindsdien zo’n 46.000 mensen in opvangkampen. Op de eilanden wachten ook duizenden mensen op een besluit op hun asielaanvraag en mogelijke gedwongen terugkeer naar Turkije.

Vrouwen en kinderen eerst

Een woordvoerder van de Griekse regering benadrukt dat het de bedoeling is de evacuatie van Idomeni geweldloos te laten verlopen. Dat lukt alleen als mensen zich niet verzetten. Dinsdag vertrokken veel vrouwen en kinderen. De harde kern, die ook geregeld actievoerde en de spoorwegovergang naar Macedonië blokkeerde, bestaat vooral uit mannen. Op de Griekse publieke omroep ERT was te zien hoe oproerpolitie klaarstond in het kamp, maar niet in actie hoefde te komen.

De socialistische regering-Tsipras heeft sinds haar aantreden begin 2015 geprobeerd menselijker om te gaan met de vluchtelingencrisis dan haar voorgangers. Detentiekampen werden gesloten. Vluchtelingen die via de Balkanroute naar de rest van Europa wilden, werd weinig in de weg gelegd. Dat leidde tot wrevel bij andere EU-landen, omdat het de vluchtelingenstroom aanwakkerde en honderdduizenden mensen ongecontroleerd en ongeregistreerd doorstroomden.

Uit cijfers van de Internationale Organisatie voor Migratie blijkt dat het vluchtelingenakkoord met Turkije leidt tot een daling van het aantal migranten dat op zee verdrinkt. Tot nu toe zijn dit jaar 1.370 mensen op zee verdwenen, een kwart minder dan in die periode vorig jaar. In mei zijn tot nu toe 13 mensen verdronken: dat waren er een jaar geleden 95 en 330 in mei 2014.