Fréderike Geerdink gaat als eerste journalist ‘embedded’ bij de PKK

Interview Fréderike Geerdink De journalist is de eerste die zich voor langere tijd vestigt bij de PKK in Noord-Irak. Geerdink schrijft een boek over de strijd van de Koerden.

Journaliste Frederike Geerdink (midden) werd in 2015 door een Turkse rechter vrijgesproken van het maken van propaganda voor een terroristische organisatie. Foto AFP

Journalist Fréderike Geerdink is deze dinsdag naar een trainings-kamp van de verboden Koerdische Arbeiderspartij PKK vertrokken om onderzoek te doen voor een boek. De PKK opereert vanuit het Kandilgebergte in Irak op de grens met Turkije en pleegt aanslagen in Turkije. Het Turkse leger bombardeert de PKK-kampen in Irak met grote regelmaat.

Geerdink was tot 2015 correspondent in Turkije en heeft zich gespecialiseerd in de strijd van de Koerdische minderheid voor zelfbeschikking. Ze werkt onder meer voor The Independent, de VPRO, de BBC en De Groene Amsterdammer. In 2015 is Geerdink opgepakt en Turkije uitgezet. Volgens Turkse autoriteiten maakt ze ‘propaganda voor een terreurorganisatie’ (de PKK) met haar columns en reportages, iets waar ze voor is vrijgesproken. Geerdink benadrukt dat ze met haar berichtgeving een kant in het conflict laat zien die meestal onderbelicht blijft, onder meer door het gebrek aan vrijheid van meningsuiting in Turkije.

Dinsdag is Geerdink een stap verder gegaan door zich tijdelijk bij de PKK in Noord-Irak te vestigen. De fanatieke twitteraar (ruim 40.000 volgers) mag daar geen telefoon gebruiken. Ze wil het komende half jaar materiaal verzamelen voor een boek. Geerdink zou de eerste journalist zijn die de PKK langere tijd van binnenuit beschrijft.

Naar de PKK, is dat niet net zoiets als naar Islamitische Staat gaan?
„Nou, je kunt er naar toe en terug komen met je hoofd nog op je romp. Buitenlandse journalisten gaan voortdurend, maar komen meestal niet verder dan een interview met een van de leiders. Ik wil dieper doordringen. Het is nu dé groep die veel ontwikkelingen in de hele regio bepaalt.”

U gaat dus ‘embedded’?
„Dat hangt van je definitie af. Ik ga mijn stukken natuurlijk niet voorleggen aan de PKK. Ik moet daar uitvinden hoeveel bewegingsvrijheid ik heb. Ik hoop een groepje jonge mannen en vrouwen te kunnen volgen die zich net bij de PKK hebben gevoegd en daar ideologisch en militair worden getraind.”

Turkije ziet de PKK als vijand nr. 1. Het Turkse leger bombardeert PKK-kampen in Noord-Irak. Loopt u gevaar?
„Voor honderd procent veilige journalistiek had ik in Amersfoort moeten blijven. Ik probeer de risico’s zo goed mogelijk in te schatten. Het scheelt dat ik deze organisatie ken. Dorpen in de omgeving worden soms ook, al dan niet opzettelijk, getroffen door Turkse bombardementen. Tegelijk zijn mensen die ik ken binnen de PKK tot nu toe allemaal ongeschonden.”

U kunt niet meer in Turkije wonen omdat de Turkse regering vindt dat u propaganda maakt voor een terreurorganisatie. Straks zien wellicht nog meer mensen u zo?
„Ik kan geen rekening houden met wat mensen of de Turkse regering hiervan vinden. Die hebben toch al een mening over mij die ik niet kan veranderen. Maar ik zie natuurlijk dat er een propaganda-valkuil is. Ik moet dit zo kritisch mogelijk doen. Ook voor mezelf. Als het werk dat ik daar doe door collega’s niet wordt gezien als journalistiek zou dat heel erg voor me zijn.”

Foto Fréderike Geerdink

Geerdink bij een eerder bezoek aan PKK-gebied, het Kandilgebergte in Irak. Foto Fréderike Geerdink

Waar hoopt u achter te komen?
„Het gaat nu heel slecht in Turkije met het geweld tussen de PKK en het leger. Ooit moet dat aan de onderhandelingstafel eindigen en opgelost worden. Dan zal zowel het leger als de PKK voor een soort verzoenings- of waarheidscommissie moeten bekennen wat voor misdaden zij hebben gepleegd. Staat de PKK daar voor open? Binnen de PKK zijn in de jaren tachtig en negentig veel mensen vermoord. De ouderen willen daar wellicht over praten. Maar de jongeren, die nu naar de bergen komen en hen zien als helden en bevrijders? Hopelijk kan ik dat soort dingen geleidelijk ter sprake brengen. Journalistiek gezien zou het eigenlijk het beste zijn als ze dan na vijf maanden zeggen: Geerdink, wegwezen, je wordt te kritisch.”

Krijgt u toegang tot de écht interessante plekken?
„Ze hebben gezegd dat ik in principe vrij ben om te doen wat ik wil, zolang ik hun veiligheidsinstructies opvolg. Dat wil ik wel, want mijn leven is me lief. En als dat niet zo blijkt te zijn ben ik ook zo weer weg.”

In Turkije, de EU en de VS staat de PKK op de lijst terreurorganisaties. Wat zijn ze volgens u?
„Een gewapende politieke beweging. Die definitie is volgens mij feitelijk en waardenvrij.”