IS wordt verder in het nauw gedreven

Tweeluik Terwijl Islamitische Staat in Syrië een serie bloedige zelfmoordaanslagen pleegde, is in de Iraakse stad Fallujah een offensief tegen de terreurgroep gestart.

Een shi'itisch militielid trekt de zwarte vlag van IS naar beneden net buiten de Iraakse stad Fallujah. Foto Rwa Faisal AP
In Syrië voert IS hun guerillastrijd op…

Bij een serie gecoördineerde bom- en zelfmoordaanslagen in de Syrische kuststeden Tartus en Jableh zijn meer dan 140 mensen om het leven gekomen en 200 gewond geraakt. Dat hebben lokale activisten gemeld. Het geweld is ongebruikelijk voor deze regio, het machtsbolwerk van het Syrische regime, waar Rusland legerbases heeft.

De aanslagen zijn opgeëist door de terreurbeweging Islamitische Staat (IS). Een bron binnen de groep zei tegen persbureau Amaq dat „bijeenkomsten van alawieten” doelwit waren, een naar de islamitische sekte waartoe president Assad behoort en die sterk vertegenwoordigd is in de Syrische kustregio.

Tartus en Jableh werden getroffen door zeker vijf zelfmoordaanslagen en twee autobommen, onder meer bij een tankstation, een ziekenhuis, een busstation, een woonwijk en een overheidskantoor. De steden waren tot nu toe gevrijwaard gebleven van oorlogsgeweld.

In Tartus en Jableh wonen duizenden veelal sunnitische ontheemden die gevlucht zijn voor het geweld in andere delen van Syrië. De aanslagen leidden onmiddellijk tot wraakacties van familieleden van de slachtoffers tegen schuilplaatsen van ontheemden. Bij Tartus werd het opvangkamp Al-Karnak in brand gestoken.

Nu IS de afgelopen maanden in het defensief is gedrongen in Syrië en Irak en steeds meer terrein moet prijsgeven, valt de groep terug op het plegen van aanslagen. Eerder dit jaar vielen ook al tientallen doden in de Syrische hoofdstad Damascus en in Homs. En de afgelopen weken was de Iraakse hoofdstad Bagdad doelwit van zware aanslagen, waarbij meer dan tweehonderd doden vielen.

Het laat zien dat IS nog lang niet verslagen is. De groep is meester in het voeren van een stadsguerrilla en een ondergrondse terreurcampagne, zoals Al-Qaeda in Irak (de voorloper van IS) liet zien tijdens de Amerikaanse invasie van Irak en de jaren daarna.

…maar in Irak raken ze omsingeld

Na maanden van voorbereidingen is maandag een offensief om de Iraakse stad Fallujah te heroveren op de terreurgroep Islamitische Staat (IS) begonnen. „Het uur voor de bevrijding van Fallujah is aangebroken”, verklaarde premier Abadi. Tienduizenden militairen, politieagenten, shi’itische militieleden en sunnitische strijders hebben de stad, 65 kilometer ten westen van Bagdad, omsingeld.

Het leger heeft burgers in Fallujah – hun aantal wordt geschat tussen de 60.000 en 90.000 – opgeroepen te vluchten. Maar IS weerhoudt mensen ervan te vertrekken. De VN waarschuwen dat er honger dreigt doordat het leger de stad afgrendelt. Het leger roept inwoners die niet weg kunnen op een witte vlag te hijsen op hun huis.

Fallujah was begin 2014 de eerste grote Iraakse stad die in handen viel van IS. Later veroverde de groep ook grote delen van het noorden en westen van het land. Het afgelopen jaar hebben het leger en milities IS echter flink teruggedrongen met hulp van Amerikaanse bombardementen. Als het leger Fallujah herovert, is Mosul de enige grote Iraakse stad die IS nog in handen heeft. De groep controleert nog altijd grote delen van Noordoost-Syrië, maar ook daar staat IS flink onder druk.

Sinds Fallujah in handen viel van IS heeft het leger de stad veelvuldig beschoten. De jihadisten hebben al die aanvallen doorstaan, maar de onophoudelijke beschietingen en bombardementen hebben veel verwoesting aangericht en slachtoffers gemaakt. Sommigen denken dat het verzet van IS hierdoor is verzwakt.

Maar anderen zeggen dat de groep zich grondig heeft voorbereid op het offensief door bermbommen en boobytraps te plaatsen en tunnels aan te leggen om beschietingen te kunnen doorstaan. Bovendien zouden de meeste IS-strijders in Fallujah sunnieten uit de stad zelf zijn. In het giftige sektarische klimaat vechten ze om hun familie te beschermen tegen de overwegend shi’itische regeringtroepen.