Was er een bom op het vliegtuigtoilet?

Toevallig sta ik naast een stewardess, ergens in Frankrijk, als het bericht binnenkomt van de vliegramp met EgyptAir. Een stoïcijnse dame, 35 intercontinentale vluchten per jaar, honderden keren in net zo’n Airbus gevlogen. Ze laat een ei kapot stuiteren in kokend water. „Wat vreselijk”, blijft ze herhalen.

Vorige week vloog haar vriendin nog op Kairo. „Alsof je dagelijks over de A2 rijdt”, zegt ze. „En net op je vrije dag verzakt de weg en rijdt een auto zich te pletter. Dat had jij kunnen zijn.” Ik vind het een milde vergelijking.

De rest van de dag surft ze op het intranet van KLM op zoek naar verklaringen.

Ik heb me altijd verbaasd over de meisjesboekengezelligheid in de lucht. Elegante, efficiënte vrouwen die net doen alsof ze in een sterrenrestaurant staan te bedienen, terwijl we met z’n allen de goden verzoeken in een hogedrukpan.

Na zo’n ramp kloppen passagiers even op het chassis van het toestel voor ze instappen

Ze bekijkt het vluchtschema van de MS804. „De bemanning was klaar met hun service”, rekent ze uit. „Waarschijnlijk zaten ze even samen te eten, ontspannen.” De vlucht zat er bijna op.

Als een brandje in de wc inderdaad heeft geleid tot de crash, dan hebben ze het alarm gehoord. Ze hebben de rug van hun hand op de wc-deur gelegd om te voelen hoe heet die was – zo staat het in het protocol.

Het protocol, bezwering van alle gevaren. Zoals iedereen die voor het opstijgen een vliegtuig betreedt, zich bij de bemanning moet identificeren. De ‘tankboeren’ die hun afleveringsbewijs in de cockpit leggen. De cateraars. Security. Schoonmakers. Soms stuurt de maatschappij expres iemand zonder ID het toestel in, om te kijken of de crew wel alert is. Challengen, noemen ze dat. Ze leggen ook weleens een pakje ergens neer en kijken of het cabinepersoneel het opmerkt voordat de passagiers aan boord gaan.

Als er een brandbom in de wc van de Egyptische Airbus lag, kan die volgens de stewardess „bij het wisselen van de wc-rollen zijn aangebracht”. Ze denkt hardop door: zouden de stewardessen met de geel-oranje shawls die dan nog naar de least risk bomb position hebben gebracht? Zouden ze hem in dekens en koffers hebben verpakt en aan een deur hebben vastgebonden? Allemaal protocol. De stewardess kan als een mijnenveger uitrukken als het moet.

Inmiddels is ze alweer naar Seoul vertrokken. Na zo’n geruchtmakende ramp kloppen passagiers altijd even op het chassis van het toestel voor ze instappen. „Dat ontroert me”, zegt de stewardess. En ja, geeft ze toe, ze begrijpt het beter dan ze aan de passagiers mag laten zien. „Vertrouwen uitstralen, daar zijn we goed in.”