Ov-bedrijven willen cash geld verbannen per 2018

De aanleiding is het gestegen aantal overvallen op buschauffeurs en controleurs afgelopen jaar.

Een bus van vervoersorganisatie Arriva. Foto Remko de Waal / ANP

Tien vervoerdersorganisaties hebben een gezamenlijk plan opgesteld om per 2018 contante betalingen in het openbaar vervoer uit te bannen. De aanleiding is het gestegen aantal overvallen op buschauffeurs en controleurs, aldus OVNL, de brancheorganisatie waarin de vervoerders zich sinds dit jaar hebben verenigd.

Met het plan wil OVNL het gebruik van de ov-chipkaart stimuleren. Deze herfst al willen ze automatisch opladen van de anonieme betaalkaart introduceren. Een nationale campagne moet de ov-chipkaart verder aantrekkelijker maken.

Andere mogelijke maatregelen zijn het installeren van pinapparatuur, kaartautomaten bij de halte en het gebruik van cashboxen. Iedere vervoerder kan zelf bepalen welke mix maatregelen in zijn situatie het beste werkt. Aangesloten zijn alle stads- en streekvervoerders met een concessie: NS, Veolia, Arriva, Connexxion, RET, GVB, HTM, Qbuzz, EBS en Syntus.

“Het is geen ov-probleem, maar een maaschappelijk probleem”, zegt OVNL-voorzitter en directeur van de Rotterdamse vervoerder RET Pedro Peters. “We moeten zorgen dat een overval niet meer de moeite waard is.” Volgens Peters heeft 70 procent van de mensen die contant betalen in het ov wel een ov-chipkaart, maar gebruiken ze deze om verscheidene redenen niet:

“Dan hebben ze te weinig saldo, of laten ze hem thuisliggen, of is de kaart niet meer geldig. Met een campagne willen we deze mensen aansporen de ov-chipkaart te gebruiken. En het gebruik ervan ook makkelijker maken.”

Hoeveel mensen nog contant betalen, is moeilijk te zeggen, volgens Peters. “Zwolle is een hele andere stad dan Rotterdam. In Amsterdam heb je weer veel toeristen.” Voor de RET schat hij het aandeel cashgebruikers op 3 tot 4 procent.

Betalen met de telefoon

Vervoerders werken al langer richting een complete uitbanning van cash geld. Ze lobbyen voor een lagere aanschafprijs van de ov-chipkaart en voor alternatieve betaalmethoden, zoals telefoonbetalingen en betalen met QR-codes. Het is nu voor het eerst dat de vervoerders gezamenlijk in een versneld tempo maatregelen willen gaan invoeren.

Eind 2015 en begin 2016 werden vervoerders geconfronteerd met een stijgend aantal overvallen in het ov. In april staakten buschauffeurs van Arriva in Tilburg na een nieuwe overval. In Amsterdam staakten chauffeurs van stadsvervoerder GVB na overvallen. In beide steden eisten de chauffeurs het afschaffen van fysiek geld in de bus.

Vooral consumenten- en reizigersorganisaties zijn terughoudend met de afschaffing van contant geld. De vervoerders komen daarom ook met randvoorwaarden, waarin ze beloven maatregelen zo goed mogelijk af te stemmen met de betrokken partijen en reizigerstevredenheid te waarborgen.

Maar ook de vervoerders zelf willen niet plotsklaps overgaan tot geldloos ov, zegt Peters:

“Als je moet zeggen ‘sorry, je mag niet mee, want je mag niet contant betalen’, dan is de kans wellicht juist groter dat je overvallen wordt.”