Oostenrijk kiest nipt voor groenlinkse liberale president

Maandag werden nog 700.000 briefstemmen geteld, nadat de uitslag zondagavond onbeslist bleef.

Alexander Van der Bellen reageert na de tweede verkiezingsronde. Roland Schlager / AFP

Oostenrijk heeft nipt gekozen voor een liberale president. In een bloedstollende eindstrijd kreeg de groenlinkse Alexander Van der Bellen 50,3 procent van de stemmen (2.254.484 stemmen), tegenover 49,7 procent (2.223.458) voor de extreem-rechtse Norbert Hofer. Dat heeft het Oostenrijkse minister van Binnenlandse Zaken Wolfgang Sobotka bekendgemaakt, melden Oostenrijkse media.

Hofer heeft zijn verlies erkend op zijn Facebookpagina. Hij bedankte er zijn kiezers. De afgelopen verkiezingscampagne noemt hij een “investering in de toekomst”.

Van der Bellen (72), met Nederlandse voorouders, is een onafhankelijke kandidaat en de voormalige leider van de Groenen. Hofer (45) is gelieerd aan de nationalistische en eurosceptische partij FPÖ. Als Hofer had gewonnen, dan zou hij het eerste extreem-rechtse staatshoofd van de Europese Unie zijn geworden.

Zondagavond lag Hofer nog voor met 51,9 procent van de stemmen. Van der Bellen kreeg 48,1 procent, 144.000 minder. Maandag werden nog zo’n 700.000 briefstemmen geteld en haalde Van der Bellen de achterstand in. De verwachting was al dat Van der Bellen meer briefstemmen zou binnenhalen. Bij de eerste verkiezingsronde in april kreeg hij meer briefstemmen dan Hofer.

De secretaris-generaal van FPÖ, Herbert Kickl, overweegt “bij duidelijke tekenen van misbruik” een hertelling aan te vragen. Het verschil in stemmen was slechts 31.000 op een totaal van bijna 4,5 miljoen.

Verdeeldheid past in Europees verhaal

Volgens Wenen-correspondent Caroline de Gruyter past deze spannende eindstrijd in een ‘verdeeld’ Oostenrijk “uitstekend in een breder Europees verhaal”, schreef zij maandag in NRC:

“Het verhaal waarin het politieke midden verdampt en de uiterste flanken als de belangrijkste politieke krachten tegenover elkaar staan. Maar het radicale rechts, waar Norbert Hofers nationalistische en eurosceptische FPÖ te vinden is, krijgt evenals de Nederlandse PVV of het Franse Front National veel stemmen van voormalige arbeiders. En radicaal links, de hoek waar je de Groenen van de internationalist en overtuigde Europeaan Van der Bellen zou lokaliseren, krijgt steun van hoogopgeleiden die vroeger conservatief stemden.”

Oostenrijk is sinds 1945 vrijwel onafgebroken geregeerd door christendemocraten en sociaaldemocraten. De volgende parlementsverkiezingen staan in 2018 op het programma.

Reacties

De rechtse partijen in Europa waren vol lof over het grote aantal stemmen dat Hofer wist binnen te halen. Het Franse Front National feliciteerde Hofer met de “indrukwekkende campagne en de mooie resultaten” in een verklaring:

“Deze historische prestatie is een voorteken voor het toekomstige succes voor alle vaderlandslievende bewegingen, zowel in Oostenrijk als in de rest van de wereld.”

Geert Wilders uitte ook zijn respect voor Hofer, de FPÖ en FPÖ-leider Heinz-Christian Strache:

Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders Bravo Hofer!
Bravo Strache!
Bravo FPÖ!

#respekt https://t.co/DuE1UWWAbz

De Duitse president Joachim Gauck omschrijft Van der Bellen als een “overtuigd Europeaan”, die zich wil inzetten voor een “sterkere en stabielere Europese Unie”.

De ‘groenen’

De Europese Groenen feliciteren Van der Bellen in een verklaring. Leider Philippe Lamberts noemt het “een gedenkwaardige dag voor iedereen die zich verzet tegen het opkomende populisme”. Vicefractievoorzitter Rebecca Harms waarschuwt wel dat de nipte overwinning betekent dat Van der Bellen niet in een makkelijke tijd gekozen is.

“Een belangrijke taak voor de nieuwe president is om een uitweg te vinden in deze polarisatie richting een liberaal, open en Europees Oostenrijk.”

GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver noemt de overwinning van zijn ‘groene’ collega “historisch”: