Eerste JSF’s geland op Nederlandse bodem

De omstreden toestellen voeren deze week testvluchten uit in de omgeving van de vliegbases in Leeuwarden en Volkel.

Vliegtuigspotters wachten vanaf een spottersplek naar de aankomst van de Joint Strike Fighters bij Vliegbasis Leeuwarden. Foto Siese Veenstra / ANP

Iets later dan gepland zijn maandagavond rond 21:15 uur en 21:30 uur de eerste Joint Strike Fighters (JSF) op Nederlandse bodem geland. Na een acht uur durende vlucht van de Verenigde Staten naar Nederland - de viegtuigen werden elke twee uur bijgetankt - zijn de F-001 en F-002 veilig geland op Vliegbasis Leeuwarden.

Het ministerie van Defensie heeft een livestream, waardoor de landing overal was te volgen:

(De tekst gaat verder onder de video)

De toestellen voeren deze week testvluchten uit in de omgeving van de vliegbases in Leeuwarden en Volkel. Door de zogenoemde belevingsvluchten kunnen omwonenden alvast het geluid ervaren en vergelijken met dat van de F-16. Het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum heeft vijf geluidsmeetpunten in overleg met omwonenden en vertegenwoordigers gekozen. Op www.belevingsvluchten.nl kunnen omwonenden zich ook aanmelden om een vragenlijst in te vullen.

De JSF’s blijven drie weken in Nederland. In 2019 komen de eerste F-35’s aan op Leeuwarden en eind 2021 op Volkel. Uiteindelijk zullen 37 toestellen naar Nederland komen.

Vliegtuigspotters

Ruim duizend vliegtuigspotters hadden zich verzameld vlakbij het vliegveld, volgens ANP.

De vliegbasis herinnerde de spotters op Twitter aan de verkeersmaatregelen. De roodgemarkeerde gebieden waren verboden toegang. Vlakbij de “spottersbult” bij Marssum kon men parkeren voor twee euro:

Twitter avatar VlbLeeuwarden Vlb Leeuwarden De #F35 vanavond #spotten @VlbLeeuwarden? Houd dan rekening met de (verkeers)maatregelen! -> https://t.co/2MJ73VzGGt https://t.co/Q1h1ILft0l

Omstreden

De JSF wordt ook wel de F-35 Lightning II genoemd en is de geavanceerde opvolger van de F-16-straaljager, die sinds 1979 in gebruik is. Nederland wil met de F-35’s luchtgevechten uitvoeren, gronddoelen aanvallen en inlichtingen verzamelen. Het is het eerste stealth-toestel van Nederland. Door stealth-eigenschappen is het vliegtuig lastig te detecteren.

Sinds de jaren negentig debatteert Nederland over de omstreden aanschaf van de JSF’s. In 2002 stapte Nederland met een investering van 800 miljoen euro in het ontwikkelingsprogramma van de F-35. Om ook met de eerste evaluatie- en testfase mee te kunnen doen moest Nederland twee JSF-toestellen kopen (in 2009 en 2011). Deze landden maandag in Nederland.

In 2013 hakte het parlement uiteindelijk de knoop door over de aanschaf van 37 toestellen. Sinds oktober 2013 leidt Nederland in de Verenigde Staten twintig technici en vier vliegers op om de toestellen in de testfase te vliegen en onderhouden. Begin 2015 tekende Nederland voor de aanschaf van de eerste acht toestellen.

Het ministerie van Defensie heeft 4,5 miljard euro uitgetrokken voor de aanschaf van de gevechtsvliegtuigen. In september schatte minister Hennis-Plasschaert dat de kosten wel eens 5,2 miljard euro kunnen worden vanwege de hoge dollarkoers.