Asielstop VVD komt er echt niet zomaar

VVD-congres Fractieleider Zijlstra wil niet-Europeanen het recht op asiel ontnemen. Dan moet eerst het EU-verdrag worden veranderd.

Fractievoorzitter Halbe Zijlstra (VVD) sprak tijdens het voorjaarscongres van de VVD in het WTC Expo in Leeuwarden. Bart Maat/ANP

Onhaalbare en wilde PVV-retoriek? Weinig realistische profileringsdrang?

Die kritiek had Halbe Zijlstra, fractievoorzitter van de VVD, eerder gehoord, zei hij afgelopen zaterdag. Bij het voorstel dat de VVD vorig jaar deed, om opvang in de regio voor asielzoekers basisuitgangspunt te maken in plaats van asiel in Europa. „Wat wij toen voorstelden is nu beleid. Afspraken over opvang hebben we nu met Turkije gemaakt.”

Afgelopen weekend stelde Zijlstra op het VVD-congres voor om jaarlijks maximaal 15.000 vluchtelingen in Nederland toe te laten. Op uitnodiging. Het recht op asiel moet volgens hem niet langer gelden voor vluchtelingen van buiten Europa. Alleen in crisistijden moet opvang mogelijk zijn en dan „een beperkte groep”. „Want grote groepen mensen integreren niet, die segregeren.” Dat kan de Nederlandse samenleving volgens hem niet aan.

Akkoord van de hele EU nodig

Van dit nieuwste idee zag ook Zijlstra wel in dat het niet zomaar geregeld is. „Als we hier verdragen voor moeten aanpassen, dan moeten we dat gewoon doen.” De lidstaten van de Europese Unie hebben zich in artikel 18 van het Handvest gecommitteerd aan het Vluchtelingenverdrag. Met een aanpassing van dat handvest moeten alle EU-lidstaten instemmen. Een EU-land kan niet zomaar een opt-out voor zichzelf afroepen als het eerder de regels heeft goedgekeurd.

Een volgend kabinet zou dus deze asielstop een goed idee moeten vinden, om er vervolgens in Brussel mee de boer op te gaan. Alleen de meeste partijen uit de Tweede Kamer hadden geen goed woord voor het plan over. Coalitiegenoot PvdA in de eerste plaats. PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom zei dat dit soort plannen de samenleving „splijten in plaats van verbinden”. „Onverstandig dat een regeringspartij zulke boude uitspraken doet.” Ook de SP en D66 vinden het voorstel asociaal en onrealistisch.

Rutte moet zo lang mogelijk premierabel blijven en is gebonden aan de PvdA

Op ‘rechts’ was het iets rustiger. Geert Wilders zei tegen De Telegraaf in een reactie dat „heel Nederland weet dat de VVD alle beloften die ze voor vorige verkiezingen deed, heeft gebroken”.

Maar het CDA hield zich stil; die partij wil ook het Vluchtelingenverdrag aanpassen. En CDA-leider Sybrand van Haersma Buma gebruikt er dezelfde argumenten voor als de VVD. Dat verdrag, opgesteld in 1951, is volgens hem niet meer van deze tijd. En net als Zijlstra waarschuwde Buma al eens dat de grote migratiestromen een blijvertje zijn, onder andere vanwege de snelle bevolkingsgroei in Afrika.

Mark Rutte mag nog even niet

De haalbaarheid hangt dus nogal af van de verhoudingen in de Tweede Kamer ná de verkiezingen – en dan nog van de rest van de EU. Dus, pure verkiezingsretoriek? Als dit quotum straks níet in het VVD-programma staat, dan was het op zijn minst bedoeld om te testen hoe het zou vallen bij de achterban. Op het congres kreeg Zijlstra niet metéén applaus.

Toch moet Zijlstra zulke test-en-profileerklusjes voorlopig opknappen. Want premier Mark Rutte is gebonden aan de regeringscoalitie én moet, vinden ze binnen de VVD, zo lang mogelijk premierabel blijven. Dus hield die vrijdag een gematigder verhaal, over verkramping in de samenleving. Hij benoemde onzekerheden en de vraag of ‘onze buurt wel onze buurt blijft’. Hij prees vakmensen als leraren en ambulancepersoneel, iets waar de PvdA moeilijk aanstoot aan kan nemen.

De kordate partijpolitieke uitspraken kwamen dus van Zijlstra. Laat één ding duidelijk zijn, zei hij, en verwees naar Wilders’ uitspraak over ‘minder Marokkanen’: „Ik verafschuw minder, minder minder, maar ik heb ook helemaal niets met meer, meer, meer.”

Zijlstra richtte zich niet alleen op Wilders. Hij haalde uit naar het CDA, dat „een gedachtepolitie wil en een cartoonist van zijn bed laat lichten”. Hij bedoelde de arrestatie van Gregorius Nekschot, in 2008. „Zulke dingen komen niet van onze partij. Dat zijn de Donners, de Balkenendes en de Buma’s van deze wereld.” Verkiezingen, ze komen eraan.