Pas met een nieuwe tepel is de borst helemaal af

Van een ‘blinde bol’ weer een échte borst maken. Dat is de specialiteit van Marja Wolf.

Op de poli van de afdeling Plastische Chirurgie van het Academisch Ziekenhuis Erasmus MC zit een volleerde tatoeëerder. Al 19 jaar maakt huidtherapeut Marja Wolf littekens minder heftig en tekent zij uit de losse pols nieuwe tepelhoven.

„Blinde bollen noemen we die”, zegt Marja Wolf terwijl haar eerste patiënt van de dag, Katinka, het plastic folie van haar borsten trekt. „Borsten zonder tepelhoven.”

De verdovingscrème is ingetrokken en de tatoeëerder van het Erasmus MC kan aan de slag.

„Ik heb het BRCA 1 en 2 gen, en kwam nadat mijn eierstokken eruit waren gehaald direct in de overgang. Daarna mijn borsten eraf. Dat is twee jaar geleden”, zegt de 42-jarige bloemiste uit Etten-Leur.

BRCA 1 en 2 staat voor ‘breast cancer’, en slaat op de in 1995 ontdekte genen die met het ontstaan van erfelijke borst- en eierstokkanker te maken hebben. Vrouwen die drager zijn van het gen hebben 60-80 procent kans om voor hun zeventigste borstkanker te krijgen.

Katinka’s oma, moeder, twee nichten en haar zus van 38 zijn aan de gevolgen van borstkanker overleden. Haar nieuwe borsten konden in haar geval niet gereconstrueerd worden van haar buikvet, daar had haar ranke lijf niet genoeg van. Dus is er voor protheses gekozen.

Terwijl ze met ontbloot bovenlichaam op het behandelbed plaatsneemt mengt Marja Wolf de inkt. Dit is de derde behandeling voor Katinka.

„Ik had van mezelf hele grote zware borsten, die waren ook gaan hangen. Dus bij de operatie heb ik gevraagd of ze wat kleiner konden, en ook een mooier tepelhof.”

Vandaag brengt Wolf zogeheten „kippenvel” aan op de tepelhoven, rondom de reconstrueerde tepels. De witte puntjes maken het plaatje af. De blinde bollen zijn nu echt verleden tijd.

Twee keer per week komen vrouwen vanuit heel Nederland langs op de poli om zich door Marja Wolf (63, klein van stuk, met een volle blonde coupe en voeten gestoken in een Italiaanse versie van de klassieke Dr. Martens schoenen) nieuwe tepelhoven aan te laten meten. Ze behandelt zo’n acht vrouwen per week, en heel af en toe een man.

De vrouwen hebben een lang en moeizaam traject achter de rug.

Vaak hebben ze besloten hun borsten preventief te laten verwijderen.

De techniek van Wolf is niet anders dan die van Nederlands beroemdste tatoeëerder Henk Schiffmacher, het bewegen van de naald en inbrengen van kleur. Ze gebruikt dezelfde disposable naalden en de inkt is TNO-goedgekeurd: er zitten geen kankerverwekkende stoffen in.

„Maar waar hij schilderijen maakt, breng ik terug wat er niet meer is.”

Vader

Na Katinka stapt schoenenverkoopster Monique (42) binnen, samen met haar moeder Carla. Ze komt voor haar eerste behandeling en haar moeder begeleidt haar al jaren op haar ziekenhuisbezoeken. Die begonnen in 2008 toen er een tumor in haar borst gevonden werd. Nadat bij DNA-onderzoek werd ontdekt dat ze via haar 16 jaar eerder overleden vader BRCA-gen draagster was, is haar tweede borst preventief verwijderd.

„We wonen in dezelfde flat in Krimpen”, zegt moeder terwijl Marja Wolf nauwkeurig naar de huidskleur van de dochter kijkt. „Ik denk aan de kleur van gekookte lever voor jou”, zegt ze. Ze kiest uiteindelijk voor asblond, een koelere kleur. „Dat is mijn haar ook”, zegt Monique.

Marja Wolf mengt de inkt in een potje zo groot als een vingerhoed en test de kleur op de binnenkant van Monique's pols. Moeder en dochter keuren de kleur goed. Marja tekent uit de losse pols met een rode stift op iedere borst een cirkeltje en vult dat met de tattoonaald in met de asblond-kleurige inkt.

„Ik had altijd een 10 voor tekenen op school”, zegt ze. „Gevoel voor kleur kun je niet leren, dat heb je of dat heb je niet.”

In haar behandelkamer wordt het bijna gezellig. De kundige Wolf communiceert als geen ander met de vrouwen, die allemaal honderuit vertellen over hun operatie, hun kinderen, hun lijf.

Monique: „Ik heb nooit borsten gehad en had daar altijd wel een minderwaardiheidscomplex over. Nu heb ik ze dus wel.”

„In de Daniel den Hoed heeft mijn kleindochter Mandy onlangs een prothese cadeau gekregen, voor haar spreekbeurt over borstkanker”, zegt haar moeder. „Ze was 5 jaar toen het begon bij Monique en eerst denk je ‘moet dat kind dat allemaal wel weten? Maar ze stond er op en heeft het hele proces meegemaakt. Ze is nu 12.”

Moeder en dochter maken een afspraak voor de volgende behandeling en vertrekken terwijl Marja de kleuren die ze gebruikt heeft in haar computersysteem invoert.

Plaatjes

Marja begon ooit als kapster, gaf er les in en deed modeshows. Ze wilde haar blik verbreden en ging op haar 40ste Huid-oedeemtherapie studeren aan de Hogeschool van Eindhoven en haalde haar paramedische bachelor aan de Hogeschool van Utrecht. in die periode had ze haar eigen praktijk in Hillegersberg en volgde ze cursussen in permanente make-up en medische tatoeage.

Nadat zij twintig jaar geleden een brief aan de befaamde professor Steven Hovius, hoofd afdeling Plastische en Reconstructieve Chirurgie, had gestuurd met de vraag of zij op zijn poli mocht komen werken werd ze uitgenodigd voor een gesprek. „Hij vond het wel interessant en na zes maanden zat ik hier. Het Erasmus MC was de eerste die dit op zo’n grootschalige manier aanpakte. Tegenwoordig kan het ook in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam.”

‘Dit’ houdt nog veel meer in dan tepelhoven creëren. Ze toont me before en after foto’s van een Afrikaanse vrouw met een enorm litteken op haar onderbeen, opgelopen bij een brand. Met donkere inkt heeft Wolf het scheenbeen weer meer toonbaar gemaakt. „Voor de tepelhof van donkere vrouwen doe ik er soms een druppel zwarte inkt bij. Dat vind ik leuk om te doen.”

Soms krijgt ze verzoeken om „plaatjes”. Ze klikt een foto aan van een vrouw die na haar operatie van een chrono sarcoom aan haar linker oog om een getatoeëerd oog vroeg op de met nieuwe huid bedekte oogkas. „Ik maak geen plaatjes en dus heb ik dat geweigerd. Heb haar trouwens wel een wenkbrauw gegeven die net boven haar zonnebril uitsteekt.”

Vrouwen die een borstreconstructie hebben ondergaan komen soms ook met een interessant verzoek. Zo was er een vrouw die een pink ribbon op haar linkerborst wilde. „Dat heb ik wel gedaan. Ze wilde niet naar een tattooshop, maar dat ik het deed. En er was ook een vrouw die na amputatie van haar beide borsten sterren in plaats van tepelhoven wilde. Heb ik ook gedaan.”

Nipplegate

Sommige vrouwen willen helemaal geen tepels meer, maar alleen de tepelhoven. Zoals Anke (41), „een kanjer van een meid”, volgens haar collega Stanny die haar vandaag en tijdens het hele proces bijstaat. Anke is drager van het BRCA2-gen. De dames zijn collega’s en kamergenoten in het Erasmus MC op de afdeling Kwaliteit en Patiëntenzorg. „Die tepels van mij zijn niet bewaard. Waarom zou ik? In tepels zit ook borstweefsel en dus heb je meer kans op ontstekingen.'

Marja Wolf kiest voor de inktkleur ‘golden sand’ en ‘reebruin’ voor de tepelhof. Voor de virtuele tepel kiest zij ‘licht koraal’. Door met de inkt nuances aan te brengen lijkt het alsof Anke toch echte tepels heeft. Het is voor beide vriendinnen een emotioneel moment. „Het zit ‘m in de tepel!”, roept Anke uit. „Pas dan is het af. Kijk maar naar Nipplegate met Janet Jackson bij de superbowl, met Justin Timberlake. Pas toen haar tepel te zien was werd iedereen gek!”

Marja Wolf kijkt met haar timmermansoog naar de twee pronte borsten van Anke. „Ze moeten niet te laag, want dan kijken ze naar beneden. Maar ook niet te hoog.”

Na de behandeling zijn beide vrouwen zichtbaar opgelucht. „Ik was banger voor dit dan voor de operatie”, zegt de moeder van drie.

Zelf heeft Marja Wolf geen tattoos en nauwelijks tepels. Op haar negende is ze voor dertig procent verbrand nadat ze een pan soep over zich heen had getrokken. „Ik heb 28 keer in het ziekenhuis gelegen vanwege mijn brandwonden. Ik kwam al in Erasmus als patiënt voordat ik hier begon te werken.”

In januari 2017 stopt ze en moet Erasmus op zoek naar een nieuwe tatoeëerder. „Niet te jong en met ervaring. En een vrouw. Dat is belangrijk, ook voor de allochtone vrouwen”, zegt Wolf die in de sollicitatiecommissie plaats zal nemen.

Dat ze gemist zal worden op de poli is een ding dat zeker is. En dat het vreemd en stil zal zijn na al die jaren op de poli weet ze ook.

Wat zij gaat doen na haar pensionering? „Ik ga een hond nemen, een Labradoodle.”