Onrust in het nabije Venezuela

Het grootste buurland van het Koninkrijk bevindt zich in een onrustbarende neerwaartse spiraal. Venezuela, bij helder weer goed zichtbaar vanaf het havenhoofd in Willemstad (Curaçao), is bezig met een pijnlijk proces om zich te ontworstelen aan de erfenis van Hugo Chávez, bijgenaamd el comandante. Deze socialistische autocraat liet bij zijn dood in 2013 een land achter dat na een olie-boom sinds 2014 economisch aan de grond zit. Hierdoor dreigen sociale en politieke spanningen inmiddels te exploderen.

Sinds de parlementsverkiezingen in december beschikt de oppositie over een meerderheid. Nu wordt een referendum voorbereid om president Nicolás Maduro, nog door Chávez aangewezen als opvolger, uit het zadel te lichten. Vrijdag kondigde Maduro, die inmiddels per decreet regeert, een zestig dagen durende uitzonderingstoestand af: volgens de president is een staatsgreep gaande. Ook zou er sprake zijn van nationale en internationale gevaren die het land bedreigen. De vergelijking met de problemen in Brazilië, het grootste land van het continent, dringt zich op: ook president Dilma Rousseff tegen wie een wettelijke afzettingsprocedure in gang is gezet, betitelde die als een coup.

Feit is dat Venezuela kampt met grote problemen: het IMF verwacht dit jaar een economische krimp van een catastrofale 8 procent en een inflatie die met 720 procent de pan uit giert. De bevolking, waarvan 32 procent drie jaar geleden al onder de armoedegrens leefde, wordt geconfronteerd met een ineengestort systeem van volksgezondheid, waardoor inmiddels wekelijks tientallen doden vallen wegens tekorten aan medicijnen. Er dreigt bovendien een tekort aan elementaire voedingsmiddelen. Tegelijkertijd wordt het land overspoeld door een golf van criminaliteit, die in de eerste maanden van dit jaar volgens de regering al 4.696 moorden heeft opgeleverd.

Maduro is niet van plan plaats te maken; en zou hij tóch door een referendum begin volgend jaar moeten aftreden, dan heeft hij ervoor gezorgd dat zijn vice-president tot eind 2019 kan doorregeren. Het lot van Venezuela wordt echter niet meer alleen bepaald door binnenlandse ontwikkelingen. Veel hangt af van China dat Venezuela miljarden dollars heeft geleend: gaat het daarmee door?

De verwachting van de Nederlandse regering is dat de situatie in Venezuela dit jaar verder zal verslechteren. De Nederlandse inlichtingendiensten houden de situatie vanwege de mogelijke gevolgen voor de regio – lees Curaçao en Aruba – ‘nauwlettend’ in de gaten in verband met nationale belangen. En dat is terecht.