NRC checkt: ‘Noodvoorraad vaccins tegen gele koorts is op’

nrc.checkt Dat meldde persbureau Reuters naar aanleiding van een grote uitbraak in Angola.

De aanleiding

In een bericht over een uitbraak van gele koorts in Angola, een van de ergste van de laatste decennia, meldde persbureau Reuters op 10 mei dat door miljoenen vaccinaties in Angola de noodvoorraad vaccins is uitgeput. Dit kan voor grote problemen zorgen als zich elders in de wereld op korte termijn een grote uitbraak van de vaak dodelijke ziekte voordoet. We checken of het klopt dat de noodvoorraad op is.

Waarop is het gebaseerd?

Reuters geeft geen bron voor deze specifieke bewering maar citeert elders in het verhaal een deskundige van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), die stelt dat er grote problemen kunnen ontstaan bij nieuwe uitbraken de komende maanden.

En, klopt het?

Sinds eind 2015 kampt Angola met een uitbraak van gele koorts, die wordt overgebracht door de Aedes aegypti, dezelfde muggensoort die in Latijns-Amerika voor onrust zorgt door overbrenging van het zika-virus. Inmiddels zijn er zo’n 2.300 gevallen gemeld bij de Angolese autoriteiten. Vast staat dat er 293 mensen aan zijn overleden. Deskundigen vermoeden dat het werkelijke aantal slachtoffers al gauw het tienvoudige bedraagt. Het is de ergste uitbraak in Angola sinds 1986.

Wanneer de ziekte toeslaat is er weinig aan te doen. De meeste mensen die het onder de leden hebben, vertonen geen uiterlijke symptomen. Ongeveer 15 procent krijgt echter last van buikpijn, misselijkheid en spierpijn en ogen en huid kleuren geel. De helft van hen sterft gewoonlijk.

Wel bestaat er een effectief vaccin tegen beten van geïnfecteerde muggen dat zeker tien jaar bescherming biedt. Sinds februari zijn 7,5 miljoen van de 25 miljoen Angolezen ingeënt.

De zogeheten Internationale Coördinatiegroep (ICG), bestaande uit de WHO, Rode Kruis, Artsen zonder Grenzen en Unicef, beheert sinds 2000 een noodvoorraad ter grootte van zes miljoen vaccindoses tegen gele koorts. Eerder dit jaar besloot ze die met nog zes miljoen uit te breiden. In totaal zijn tot nu toe elf miljoen doses naar Angola gezonden.

Gevraagd of na deze inspanning de noodvoorraad op is, antwoordt WHO-woordvoerder Tarik Jasarevic: „Ja, dat is waar. En we zouden in problemen raken als zich op korte termijn nog een andere uitbraak zou voordoen, waarbij miljoenen mensen moeten worden ingeënt.”

Sommige experts, onder wie de Britse viroloog Jack Woodall, vrezen een uitbraak in Azië, ook omdat er 100.000 Chinezen in Angola werken. Het zou voor het eerst zijn dat gele koorts ook dat continent bereikt.

Op zichzelf kan de noodvoorraad worden aangevuld maar dat kost tijd. Er zijn in de wereld maar vier grote producenten van gele-koortsvaccins: een Frans bedrijf, een Senegalees instituut en fabrieken in Brazilië en Rusland. En die kunnen hun productie niet van de ene op de andere dag drastisch verhogen. „Het vermogen om gelijke tred te houden met een explosieve uitbraak is beperkt en dat is reden tot zorg”, zegt Melissa Malhame van Gavi, een publiek-private organisatie uit Genève die zich inzet voor immunisatie in arme landen.

Hoe ernstig is dat? Erg, maar geen reden tot paniek, zegt Malhame. In nood kunnen vaccins bedoeld voor inentingscampagnes in landen waar minder dreiging bestaat op verzoek van de ICG worden vrijgemaakt voor landen met een acute uitbraak. In totaal zijn er wereldwijd in principe zo’n 80 miljoen vaccins beschikbaar.

Conclusie

De noodvoorraad vaccins tegen gele koorts is momenteel inderdaad uitgeput. De bewering van persbureau Reuters beoordelen we daarom als waar.