Nieuwe president: China, respecteer Taiwan

De nieuwe Taiwanese president Tsai Ing-wen roept China op “het historische feit” te respecteren dat Taiwan een democratie is. China reageert ontstemd.

Foto AP

De nieuwe president van Taiwan, de 59-jarige juriste Tsai Ing-wen, heeft de Volksrepubliek China opgeroepen de “historische bagage” achter te laten en de democratische principes van Taiwan te respecteren. Zij riep China, dat Taiwan wil inlijven, op tot een “positieve dialoog”, waarbij China “het historische feit” moet respecteren dat Taiwan een democratie is. Haar rede werd in China gecensureerd.

De Chinese autoriteiten reageerden teleurgesteld op de speech van Tsai, omdat zij “geen concrete voorstellen heeft gedaan om de relaties te verbeteren”, aldus een verklaring van het staatspersbureau Xinhua. Volgens Beijing was het een “vage, tweeslachtige” rede waar het ging over “de fundamentele relaties” tussen China en Taiwan. Analisten verwachten dat met haar presidentschap de verhoudingen die de afgelopen jaren steeds hartelijker werden zullen afkoelen. het aantal Chinese toeristen naar Taiwan zal afnemen en ook de ontmoetingen op hoog niveau zullen worden teruggeschroefd.

De leidster van de Democratisch Progressieve Partij (DPP) versloeg in januari van dit jaar met een sociaal-liberaal programma op overtuigende wijze de zittende president Ma Ying-jeou en diens Guomindang (Nationale Partij). Voor het eerst in 70 jaar speelt de Guomindang geen hoofdrol meer in de Taiwanese politiek. In de naoorlogse geschiedenis van Taiwan is Tsai, die na een wetenschappelijke loopbaan de politiek in ging, nog maar de tweede DPP-president.

Kiezers straften Ma en de Guomindang-fractie in het parlement af voor de toenadering tot communistisch China en de afzwakkende economische groei. In haar inaugurele speech zei Tsai, die door haar aanhangers liefkozend “Kleine Ing” wordt genoemd, dat zij de bestaande overlegstructuren met China zal respecteren.

China beschouwt Taiwan met 25 miljoen inwoners als een sinds 1949 “afgebroken Chinese provincie”. Na de burgeroorlog, waarin de communisten de nationalisten versloegen vluchtten de leiders en soldaten van de Guomindang naar Taiwan om daar de Republiek China voort te zetten, terwijl in Beijing de Volksrepubliek China werd uitgeroepen door Mao Zedong.

Hereniging met Taiwan is sindsdien een hoeksteen van Chinees beleid. Dankzij het feit dat Taiwan wordt beschermd door de VS heeft China, dat een groot aantal raketten op het eiland gericht heeft staan, niet allang met militaire middelen ingelijfd.

Sinds 1992 praten de twee China’s weer met elkaar op regeringsniveau. Vorig jaar ontmoetten de presidenten van de Volksrepubliek China en de Republiek China elkaar pas voor het eerst. Tsai zei vandaag de zogeheten ’1992 Consensus’ als een historisch feit te respecteren, maar benadrukte wel dat China de Taiwanese democratie en de wil van de Taiwanezen dient te respecteren. China weigert dat uit principe. Belangrijk was ook wat zij niet zei. Zij kondigde niet aan dat Taiwan de onafhankelijkheid zal uitroepen, zoals tal van radicale leden van de DPP bepleiten.

Tal van andere beladen politieke termen die vrijwel zeker tot woedende reacties in China zouden hebben geleid, vermeed zij, hoewel zij in de verkiezingscampagne zeer kritisch was over het pro-Chinese beleid van haar voorganger Ma. In de aanloop naar haar beëdiging hadden Chinese generaals en de staatsmedia gewaarschuwd dat als zij de onafhankelijkheid (van China) zou uitroepen een oorlog onvermijdelijk zou zijn. De dreigende taal in Beijing heeft in de afgelopen weken in Taiwan de vrees voor het grote China alleen maar aangewakkerd.

Tsai benadrukte dat zij en haar nieuwe regering, waarin vooraanstaande economen en financiële specialisten een hoofdrol gaan spelen, prioriteit geven aan het herstel van de economische groei, die is ingezakt tot 1 procent over afgelopen jaar. Zij kondigde tal van sociale maatregelen aan om het zorg- en pensioenstelsel te verbeteren. De nieuwe president van Taiwan wordt in het parlement gesteund door een meerderheid van haar eigen partij en een aantal kleinere partijen die een onafhankelijke koers van China willen voeren.

Tsai’s verkiezing was bijzonder omdat zij niet tot een van de bekende politieke families behoort, opgeleid is in de VS en in Londen, nooit in verband is gebracht met corruptie-zaken en doorgaat voor een pragmatische, hele rustige analyticus. In de campagne probeerde de Guomindang haar geschiktheid in twijfel te trekken omdat zij niet getrouwd is en alleen woont met twee katten. Dankzij steun in de zuidelijke steden, boeren, vissers en middenstanders en etnische minderheden boekte zij echter een spectaculaire overwinning.