VVD staat alleen in verzet tegen fraudewet Asscher

Tweede Kamer Minister Asscher vindt brede steun in de Kamer voor zijn versoepeling van de anti-frauderegels bij uitkeringen. Alleen de VVD is fel tegen. ‘Campagnetaal’, aldus de bewindsman.

Foto ANP / Bart Maat

Als de straffen op uitkeringsfraude minder streng worden, zoals het kabinet Rutte II nu voorstelt, wordt er zo goed als zeker meer gefraudeerd. Misschien wel voor zo’n 12 miljoen euro, zoals het Centraal Planbureau (CPB) voorspelt.

Maar komt dat dan door minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) die de verandering van de fraudewet op woensdag verdedigde in de Tweede Kamer? Dat denkt de VVD.

Of kan het kabinet Rutte II gewoon niet anders, omdat de hoogste bestuursrechter in de sociale zekerheid heeft geoordeeld dat de wet te streng uitpakt voor mensen die per ongeluk een formulier verkeerd, te laat of niet invullen? Dat zegt Asscher zelf en met hem zo’n beetje de hele Kamer.

De aangepaste wet komt er, zoals het er nu naar uitziet – ook zonder steun van regeringspartij VVD. „Wij blijven tegen”, zei Tweede Kamerlid Anoushka Schut-Welkzijn (VVD) na een debat van een avond (op dinsdag) en een lange ochtend (op woensdag) vol ideologische tegenstellingen en een ongekende felheid van de VVD tegen zo’n beetje alle andere politieke partijen. En tegen het eigen kabinet.

Schut-Welkzijn was er zeker van dat „de mensen thuis op de bank” nu denken: ik doe alles netjes, maar het loont om te frauderen. Wie ‘niet of minder verwijtbaar’ fraude heeft gepleegd of zelf snel tot inkeer komt en de fraude (of vergissing) meldt, kan door de veranderde wet wegkomen met een waarschuwing – al moet een onterechte uitkering wel altijd worden terugbetaald.

Asscher en zijn eigen PvdA, het CDA, de SP, D66 en de ChristenUnie zien vooral „arme sloebers” voor zich die de administratieve verplichtingen van een uitkering lang niet altijd begrijpen en onder de oude wet, nog van het kabinet Rutte II, „in het systeem van Kafka” terecht kwamen. De wet blijft streng, vindt Asscher, maar het „burgertje pesten” verdwijnt.

Bij partijen aan Asschers ‘kant’ is er wel zorg over mensen die hebben gefraudeerd en bij wie in de boete geen rekening wordt gehouden met het absolute bestaansminimum, de zogenoemde ‘beslagvrije voet’ – ze kunnen dan een paar maanden zonder inkomen zitten. En de ChristenUnie komt met een amendement op de wet voor mensen met spijt: als je hebt gefraudeerd, maar je wilt je leven beteren, moet jou een schuldregeling aangeboden kunnen worden, onder strenge voorwaarden. Ook volgens de aangepaste wet kan dat niet.

VVD’er Schut-Welkzijn kwam een paar keer met het voorbeeld van iemand die een jaar lang zwart werkt en dat dan zelf meldt. Volgens de wet zou zo’n fraudeur een waarschuwing kunnen krijgen, volgens de uitvoeringsregels bij de wet – de uitwerking in de praktijk – volgt er een boete als iemand zoiets niet binnen twee maanden meldt. Maar wie zegt dat een volgende minister die regels niet zomaar verzacht?

Asscher zei in het debat dat hij die regel zo zou laten vastleggen, dat de Tweede Kamer zich er altijd over zou moeten uitspreken als er iets verandert. Maar voor VVD’er Schut-Welkzijn was het niet genoeg.

In haar eigen spreektijd bleef ze erbij dat de voorspelde extra fraude van 12 miljoen door Asscher komt. De minister zelf noemde dat in het debat „fact free campagnetaal”. Het VVD-Tweede Kamerlid stond niet op om daar aan de interruptiemicrofoon op te reageren. „Ik denk”, zei Asscher na afloop, „dat ze zelf ook moest erkennen dat dat wel een goede kwalificatie was.”