Wat de gek ervoor geeft

Een maffe pot bleek niet van Pablo Picasso. Maar het ding is nu wel op tv geweest.

Het gebeurde in de Amerikaanse versie van de Antiques Roadshow, in Nederland al decennia op de buis als Tussen Kunst en Kitsch. We zien een enthousiaste kenner van klokken, decoratieve kunst, meubels en volkskunst. Zijn uiterlijk past de expert: kaal, gesoigneerd wit ringbaardje. Hij bekijkt een maffe, grote pot, kan of kruik van gebakken klei. Er staan grillige, beestachtige koppen op. Het ding draait rustig rond.

„Bizar en prachtig”, zegt de kenner. „Je ziet hier zelfs een klein beetje van, zeg, Pablo Picasso.”

Datering? „Laat 19e, begin 20e eeuw.”

Plaats? „De Midden-Atlantische Staten, richting zuiden.” Ofwel: Pennsylvania en omstreken.

En dan de hamvraag: wat schuift-ie? „Rond de 50.000 dollar”. De sympathiek ogende eigenaar reageert zoals televisieredacties het graag zien, hij schrikt zichtbaar en roept: „Wow!”

De man kocht de kruik voor 300 dollar op een rommelmarkt en vreesde dat hij teveel had betaald. Dit is spectaculair.

Het item uit het programma:

En een vergissing. Een paar maanden later corrigeert het programma de datering, plek en waarde. De maker van de pot heeft zich gemeld. Het is Betsy Soule, een paardentrainster uit Oregon, in het Noordwesten van de VS. De pot heeft ze gemaakt als middelbare schoolproject. In 1973. Een vriendin tipte haar: „Je moet even op de site van de Antiques Roadshow kijken. Daar vind je die maffe pot die jij ooit hebt gemaakt.” Betsy stuurde daarna een foto naar de redactie. Je ziet haar als tiener, omringd met soortgelijke baksels.

Twitter avatar DarkandWondrous DarkandWondrous Loving this story—splendidly horrific jug Betsy Soule crafted as 70s teen mis?appraised@$50k https://t.co/DjNNhxZ3g9 https://t.co/QHIU2ViHZu

De kenner, Stephen L. Fletcher, erkent zijn vergissing, maar in een reactie onderstreept hij dat de pot het product is van een „aanzienlijke verbeelding, virtuositeit en technische bekwaamheid”. En gelijk heeft hij! En „bizar en prachtig” is het ding ook nog altijd.

Oké, de datering is onjuist en daarmee komt een andere waarde. Soit. Maar ja, geld is een belangrijke, zo niet de belangrijkste reden voor de populariteit van programma’s als Antiques Roadshow en Tussen Kunst en Kitsch. Dat is waarom Fletchers vergissing in alle nieuwsberichten „een blunder” heet.

Een veel te sterke kwalificatie, vind ik. Want ‘waarde’ is niet anders dan een sjiek woord voor: wat de gek ervoor geeft. En anders dan bij de prijsvorming van bijvoorbeeld auto’s, wasmiddelen of andere massaproducten, is de prijs van kunst slechts afhankelijk van wat maar één koper er voor wil betalen. Eén gek volstaat.

De makers van Antiques Roadshow blijken de betrekkelijkheid van waarde te begrijpen. Ze hebben de maffe, mooie pot afgewaardeerd naar 3.000-5.000 dollar. Dat is nog altijd tien keer zo veel als wat de eigenaar ervoor betaalde. De Roadshow heeft gelijk. Want met deze pot is iets aan de hand: het ding is op tv geweest. En belandde in deze column. Nu nog een gekke lezer vinden.