Delta Wrekers gijzelen Nigeria

Nigeria President Buhari beloofde de terreurgroep Boko Haram te verslaan. Nu wordt hij in de zuidelijke Niger-Delta in het nauw gedreven door nieuwe rebellie. De Delta-Wrekers eisen geld en saboteren de olie-export, ’s lands levensader.

Foto Bloomberg

De grootste economische crisis in Nigeria sinds een kwarteeuw bereikt een breekpunt. Door verdubbelde voedselprijzen, lange rijen wachtenden bij benzinestations, onbetaalde ambtenarensalarissen, stakingen en aanslagen op olie-installaties met als gevolg minder olie-export staat de een jaar geleden aan de macht gekomen regering van president Muhammadu Buhari met de rug tegen de muur.

Afhankelijkheid van olie is de vloek van Nigeria . Decennialang laafde de overheid zich aan de olie-inkomsten: ruim zeventig procent van de staatsuitgaven komt nog steeds uit de olie-export. „Het zijn problemen die we door wanbeleid zelf hebben gecreëerd”, zegt de Nigeriaanse zakenman en analist John Andeleke telefonisch vanuit de economische hoofdstad Lagos.

Veel van het geld bereikte de strijders niet, alleen de leiders

Niet alleen weet Buhari zich geconfronteerd met lage olieprijzen, maar ook is Nigeria’s productie de afgelopen maanden verminderd van 2,2 miljoen vaten per dag tot 1,4 miljoen vaten. De Delta-regio in het zuidoosten blijkt opnieuw de achillespees. In deze samenvloeiing van kronkelende kreken en inhammen wordt tweederde van Nigeria’s olie gewonnen, het overige deel voor de kust. Bij de in de jaren negentig begonnen revolte in de Delta voor een groter aandeel van de olie-inkomsten waren doorgaans installaties op het vaste land doelwit. Daar is nu verandering in gekomen.

Een nieuwe groep militanten deed eind vorig jaar van zich horen. Ze noemen zich de Niger Delta Avengers, de Delta-Wrekers. In februari bliezen ze een onderzeese pijplijn van Shell op. Deze maand volgden aanvallen op een olieplatform van Chevron en op een pijplijn op het vaste land. Dinsdag werd in de deelstaat Bayelsa een gasleiding van het Italiaanse ENI opgeblazen, mogelijk ook door de ‘wrekers’. De maatschappijen hebben honderden werknemers teruggeroepen en Nigeria’s olieproductie viel terug tot het laagste niveau sinds begin jaren negentig.

„We zullen de economie tot nul terugbrengen”, waarschuwden de Avengers in een verklaring. De nieuwe militanten eisen een forse verhoging van de olie-inkomsten voor hun regio. Krijgen ze dat niet, dan zetten ze hun kaarten op onafhankelijkheid van hun regio. Dergelijke hoge eisen werden nooit eerder gesteld door militanten in de Delta en iedereen vraagt zich af wie er achter deze groep schuilgaat.

Traditionele tegenstelling

200516BUI_Nigerdelta_IG44

De traditionele tegenstelling tussen het overwegend islamitische noorden – dat wordt geplaagd door de terreur van Boko Haram – en christelijke zuiden van Nigeria speelt op. De hervormer Buhari is een noorderling, zijn vorig jaar weggestemde voorganger Goodluck Jonathan een zuiderling afkomstig uit de Delta. Na Buhari’s machtsovername veranderde het web van politieke, zakelijke en militaire belangen in de Delta. Buhari zwoer de onder Jonathan getolereerde diefstal door militairen, politici en militanten van 100.000 tot 200.000 vaten per dag te stoppen. Daarmee raakte hij aan gevoelige financiële belangen.

Mogelijk zit de oude garde rond Jonathan achter de Avengers. John Andeleke, zelf afkomstig uit de Delta, gelooft echter dat het een conflict betreft binnen de militanten zelf. „Het is een ruzie om de buit”, zegt hij. Jonathan, toen vicepresident, gaf in 2009 amnestie en een fors bedrag voor demobilisatie aan 30.000 strijders van de toenmalige beweging Mend (Beweging voor de emancipatie van de Delta). De strijders kregen banen als beveiligers van de leidingen die ze eerder hadden aangevallen. Veel van dat geld bereikte de strijders niet maar alleen de leiders. Dat leidde tot wrok.

Verdonkermaand

Een van de sluwste en rijkste militanten leider heet Government Ekpemupolo, alias Tompolo. Hij bouwde onder het amnestieprogramma van Jonathan een zakenimperium op met zijn beveiligingsbedrijf Global West, dat ondermeer zeven marineschepen van Noorwegen kocht. Tompolo, die ook troepen levert voor politici, zou 15 miljoen dollar van het amnestieprogramma hebben verdonkeremaand en daarom vaardigde de regering een arrestatiebevel tegen hem uit. Die arrestatie wakkerde het gevoel van marginalisatie in de Delta weer aan en samen met de ontevredenheid van de lagere ragen onder de militanten leidde dat tot een heropleving van het jarenlang gesuste geweld.

Tompolo heeft de nieuwe acties van de Avengers veroordeeld en ook zijn collega’s in Mend zeggen niet te weten wie er achter de groep zit. De opstand van Mend sinds 2003 in de Delta formeerde zich rond een krijgersekte van het Ijaw-volk in de Delta, de Avengers lijken moderner en minder nauw verbonden met het grootste volk van de Delta. Maar wanneer het Nigeriaanse leger als voorheen zich bij acties tegen de militanten misdraagt tegen de Deltabewoners, zal de sympathie voor een opstand toenemen. En dan kan Buhari niet meer rekenen op de olie-inkomsten die Nigeria’s falende economie nu nog draaiende houden.