Belgisch tolplan is onrijp

nrcvindt

Dat veel wegen in België te maken hebben met achterstallig onderhoud zal door weinig Nederlanders die met de auto naar het Zuiden trekken worden betwist. In Nederland zitten gaten in de kaas, in België zitten ze in de wegen, aldus het oude gezegde dat nog altijd actueel is. De situatie is niet meer zo dramatisch als vijftien jaar geleden, maar optimaal is anders. Even terugkerend als de gaten in de weg zijn de plannen om het onderhoud van de wegen te laten financieren door middel van tolheffing.

Dit keer is het de Vlaamse minister van mobiliteit, Ben Weyts, die deze suggestie heeft gedaan. In het Vlaamse parlement zei hij vorige week voorstander te zijn van een „slimme kilometerheffing” die niet alleen voor vrachtwagens maar ook voor personenauto’s zou moeten gelden. Vrachtwagens zwaarder dan 3.500 kilo hebben sinds begin vorige maand te maken met een kilometerheffing. De Vlaamse minister is er niet over te spreken dat buitenlanders van het Belgische wegennet gebruikmaken zonder er één cent voor te betalen.

Dit letterlijke ‘free riders gedrag’ is voor een doorgangsland als België frustrerend, maar rechtvaardigt daarmee nog geen handelingen die direct in strijd zijn met het Europees Verdrag dat vrij verkeer garandeert. Zeker een uitgesproken pro-Europees land als België zou op dit terrein wel wat meer oog mogen hebben voor de communautaire gedachte. Een blik over de grens naar Duitsland had trouwens geleerd dat het niet voor niets is dat in dit land plannen voor tolheffing op de lange baan zijn geschoven. Dit gebeurde nadat de Europese Commissie had gedreigd met een procedure tegen Duitsland.

Een cruciaal probleem met de plannen is het element van ongelijke behandeling dat erin zit. De Europese regels zeggen dat tol alleen is toegestaan als geen onderscheid wordt gemaakt op basis van nationaliteit waardoor buitenlandse weggebruikers in een uitzonderingspositie komen te verkeren.

Het is dan ook terecht dat de Nederlandse minister van Infrastructuur Melanie Schultz haar Vlaamse collega op zijn ideeën wil gaan aanspreken. Vanuit Vlaanderen kwamen ondertussen sussende geluiden dat het nog lang niet zo ver is.

Desalniettemin lijkt het een kwestie van tijd totdat kilometerbeprijzing serieus aan de orde komt. In de kern is betalen per kilometer – mits goed uitgewerkt – immers het meest logische en eerlijke bekostigingsmodel. Met de voortschrijdende techniek verminderen de uitvoeringsproblemen. Dan ligt de weg open voor een Europees niet-discriminatoir systeem.