Rutte: uitlevering Umar juridisch “niet mogelijk”

In de Tweede Kamer pleitten alle fracties er woensdag voor dat Nederland niet moest toegeven aan een eventueel uitleveringsverzoek.

Minister-president Mark Rutte en minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders tijdens het Tweede Kamerdebat over de arrestatie van de Nederlandse columniste Ebru Umar in Turkije. Foto Koen van Weel / ANP

Premier Rutte verwacht niet dat de Turks-Nederlandse columniste Ebru Umar die vorige week na een arrestatie in Turkije het land mocht verlaten, zal worden uitgeleverd aan dit land als daartoe een verzoek wordt gedaan. Hij zei dit woensdag in de Tweede Kamer tijdens een debat over de kwestie Umar.

Zij werd op 23 april in de Turkse badplaats opgepakt. Hoewel er nooit een officiële aanklacht is ingediend had dit waarschijnlijk te maken kritische tweets over president Erdogan die in Turkije als beledigend werden opgevat. Na enkele uren in een poltiecel te hebben doorgebracht kreeg zij landarrest. Begin vorige week mocht zij het land na stille diplomatie in afwachting van nadere stappen van de Turkse justitie verlaten.

Uitlevering “niet mogelijk”

In de Tweede Kamer pleitten alle fracties woensdag hetzelfde: Nederland moet niet toegeven aan een eventueel uitleveringsverzoek. Maar volgens premier Rutte zal dit ook niet gebeuren omdat het juridisch ,,niet mogelijk’’ is. Voordat uitlevering aan de orde is zal voor het vergrijp in Nederland een minimumstraf van een jaar moeten gelden. Dat is bij belediging niet het geval. Overigens hebben de Turken nog geen besluit genomen over vervolging van Umar, zei Rutte.

Tijdens het debat riep Rutte vooraanstaande leidende figuren uit de Turkse gemeenschap in Nederland op stelling te nemen tegen intimidatiepogingen. Zij moeten ,,leiderschap’’ tonen. Ebru Umar is sinds zij terug is in Nederland op een geheime verschermde plaats ondergebracht. Ook doen er verhalen de ronde dat Nederlands-Turkse ondernemers die zich kritisch uitlaten over de situatie in Turkije te horen krijgen dat zij geen opdrachten krijgen.

Snelle diplomatie

De ‘vrijlating’ van Umar was een resultaat van zogeheten stille diplomatie geweest waarvoor premier Rutte (VVD) en minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) tijdens het Kamerdebat alom lof kregen toegezwaaid. Hoewel dat soms niet van harte ging. Vooral de woordvoerder van het in de oppositie verkerende CDA, Raymond Knops, kreeg het op dit punt zwaar te verduren. Hij uitte vrijwel direct nadat Umar op zaterdagavond 24 april in de Turkse badplaats Kusadasi was opgepakt grote kritiek op Rutte en Koenders omdat zij volgens hem te passief hadden gereageerd. Durft Rutte ook Erdogan te bellen?, vroeg Knops zich in een tweet af nadat Rutte in een twitterbericht had laten weten dat hij telefonisch contact met de columniste had gehad.

Twitter avatar RaymondKnops Raymond Knops Dus Rutte belt @umarebru.
Echte vraag: durft hij ook Erdogan of Davutoglu te bellen? En doet Timmermans nog wat in Turkije?

Rutte had de president niet gebeld, maar wel al een half etmaal na de arrestatie zijn Turkse ambtgenoot en directe gesprekspartner Davutoglu. Zoals minister Koenders direct zijn collega van Buitenlandse Zaken in Ankara had benaderd. Dus of Knops dat even wilde rechtzetten, vroeg zijn collega-Kamerlid Ten Broeke (VVD) hem woensdag tijdens het debat. Dat zou hem ,,sieren’’. Maar hij ging ,,helemaal niets rechtzetten’’ zei Knops en hij herhaalde zijn verwijt dat het kabinet in die beginfase meer had moeten doen.

Met name de minister van Buitenlandse Zaken was volgens hem ,,in eerste instantie heel afhoudend’’ geweest en had zich niet ,,in de meest krachtige bewoordingen’’ uitgelaten. ,,Wat een gelul’’, reageerde een duidelijk geïrriteerde premier Rutte vanuit het ministersvak. Woorden die geen onderdeel zouden gaan uitmaken van het stenografisch verslag van de vergadering, besloot Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib.