Rechter verbiedt delen spotdicht Erdogan

Satire-rel Tv-komiek Böhmermann mag delen van zijn smaadgedicht tegen Erdogan niet herhalen, bepaalde een Duitse rechter.

Foto AFP

De Turkse president Erdogan heeft een eerste juridische overwinning geboekt op de Duitse komiek Jan Böhmermann. Een rechtbank in Hamburg bepaalde dinsdag in kort geding dat Böhmermann grote delen van zijn omstreden ‘smaadgedicht’ tegen Erdogan niet mag herhalen.

Doet hij dat toch, dan hangt hem een boete van 250.000 euro of een celstraf van zes maanden boven het hoofd. Voor de uitspraak rechtskracht krijgt, kunnen Böhmermann en zijn advocaat er nog mondeling protest tegen aantekenen bij de rechtbank.

De rechterlijke uitspraak staat los van de strafzaak wegens belediging van een buitenlands staatshoofd, die nog voorligt bij het Openbaar Ministerie in Mainz. Niet alleen als staatshoofd, maar ook als privé-persoon heeft Erdogan de Duitse tv-presentator namelijk voor de rechter gesleept vanwege zijn gedicht.

Delen van het gedicht zijn smadelijk en tasten de menselijke waardigheid van Erdogan als persoon aan, aldus de Hamburgse rechtbank. Artikel 1 van de Duitse Grondwet gaat over bescherming van de menselijke waardigheid en noemt deze onaantastbaar.

Von Ankara bis Istanbul

weiß jeder, dieser Mann ist schwul*

De rechtbank erkent dat het gedicht een parodie is, maar verbiedt Böhmermann passages te herhalen waarin de Turkse president wordt omschreven als iemand die van kinderporno houdt en seks bedrijft met dieren. De rechters zeggen dat ze een afweging moesten maken tussen de vrijheid van kunst en meningsuiting aan de ene kant, en de persoonlijke rechten van de klager (Erdogan) aan de andere kant.

Wel mag Böhmermann nog herhalen: „hij is een man die meisjes slaat, en daarbij rubberen maskers draagt”. En ook dat hij „minderheden onderdrukt, Koerden trapt en christenen slaat”. Als staatshoofd moet Erdogan harde kritiek kunnen accepteren, aldus de rechtbank.

Böhmermann droeg het vers op 31 maart op de publieke televisie voor als onderdeel van een betoog over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting in Duitsland en Turkije. Bondskanselier Merkel gaf het Openbaar Ministerie toestemming om Böhmermann te vervolgen, opdat de rechter uiteindelijk kan bepalen of in deze kwestie sprake is van belediging van een buitenlands staatshoofd. Voor zover bekend heeft het OM daarover nog geen beslissing genomen.

De kwestie heeft een grote politieke lading gekregen, zowel in de binnenlandse Duitse politiek als in de toch al moeizame betrekkingen tussen Turkije en Duitsland. Bondskanselier Merkel heeft erkend dat ze een fout heeft gemaakt toen ze tegenover de Turkse premier Davutoglu in een telefoongesprek zei dat het gedicht „bewust kwetsend” was. Daarmee had ze ten onrechte de indruk gewekt dat haar persoonlijke smaakoordeel een rol heeft gespeeld bij het besluit de rechter over de zaak te laten besluiten. Coalitiepartner SPD vond dat ze vervolging had moeten blokkeren.

Merkel werd bovendien verweten dat ze het OM toestemming gaf om de zaak in behandeling te nemen om de Europese overeenkomst met Turkije over de opvang van vluchtelingen niet in gevaar te brengen.