Nu heeft ook KLM ruzie met bonden

Sociaal conflict Tot nu toe lag alleen Air France overhoop met de vakbonden. Nu is er ook ruzie in Nederland, na cao-voorstellen van KLM.

Inspectie van een motor van een KLM-toestel. Van de 32.000 werknemers van KLM werken er circa 16.000 op de grond. Het gaat om onder meer technici en bagage- en vrachtafhandelaars. Foto Patrick Delapierre / KLM

De kans op Franse toestanden lijkt niet heel groot, donderdag bij het KLM-hoofdkantoor in Amstelveen. Het is niet waarschijnlijk dat de directeur personeelszaken in een kapotgescheurd overhemd moet vluchten voor boze werknemers, zoals dat vorig jaar gebeurde bij Air France. Aart Slagt, directeur personeelszaken van KLM: „Wij hebben een andere traditie. Ik heb er alle vertrouwen in dat we er uit komen met de sociale partners.”

Dat neemt niet weg dat wat er nu gebeurt bij KLM een breuk is met de traditie van sociaal overleg. Vrijdag besloten de vijf vakbonden voor KLM-grondpersoneel gezamenlijk – alleen dat al is nieuws – dat ze de onderhandelingen over de nieuwe cao staakten voordat ze echt waren begonnen. Hun eis om weer aan tafel te komen: de ‘verslechteringsvoorstellen’ van de directie moeten worden ingetrokken. CNV-bestuurder Dolf Polders: „Ik heb nog niet eerder meegemaakt dat onze achterban zo massaal tegen is.”

Het arbeidsconflict bij een van de grootste werkgevers van het land – 32.000 werknemers, waarvan 16.000 grondpersoneel – is meer dan een rituele schermutseling bij de start van nieuwe cao-onderhandelingen. Het gaat over de vraag of moedermaatschappij Air France-KLM na barre jaren voldoende is aangesterkt om minder streng te gaan bezuinigen. En daarmee over de vraag of Air France-KLM de concurrentiestrijd in de mondiale luchtvaart overleeft, en over vijf jaar nog bestaat.

Onbespreekbaar

Volgens de vakbonden – FNV Luchtvaart, CNV Vakmensen, De Unie, VHKP (hoger personeel) en NVLT (technici) – kan KLM zich wel weer wat permitteren. In 2015 boekte Air France-KLM voor het eerst sinds 2010 een nettowinst, 118 miljoen euro, tegen een verlies 225 miljoen euro in 2014. Ook is het verlies in het eerste kwartaal van dit jaar lager dan een jaar geleden. Ook al zijn de resultaten vertekend door de lage olieprijs, er is reden voor voorzichtig optimisme.

Dus, zeggen de bonden, zijn de eind april door KLM gepresenteerde cao-voorstellen onbespreekbaar. Die voorstellen betreffen onder meer gelijkblijvend loon, meer pensioenrisico, inhuren van uitzendkrachten en het afschaffen van vrije dagen.

De voorstellen van KLM:

Voorstel KLM Cao

Dolf Polders van CNV Vakmensen, erkent dat KLM moet bezuinigen. Maar de wijze waarop deugt niet, zegt hij. „Het argument is dat allerlei verlofdagen bij andere grote bedrijven al lang zijn verdwenen. Dat klopt, maar dan wordt dat wel gecompenseerd, en dat doet KLM niet.”

Ook heeft Polders moeite met de ongelijkheid tussen grond- en vliegend personeel. De piloten spraken vorig jaar een ‘inlever-cao’ voor drie jaar af, maar voor veel grondpersoneel is het riante vliegerssalaris een doorn in het oog. Polders: „Laat KLM eerst de slagroom bij de vliegers weghalen voordat ze beginnen aan het plakje kaas bij grondmedewerkers.”

‘KLM’ers krijgen een vrije dag voor ondertrouw, dat is toch niet van deze tijd?’

De KLM-directie vergelijkt volgens Polders de arbeidsvoorwaarden van de piloten met die van Lufthansa en British Airways. „Dat is terecht, maar de voorwaarden voor grondmedewerkers worden vergeleken met goedkoop werkende afhandelaars op Schiphol. Die moet je vergelijken met andere grote Nederlandse bedrijven. Of je moet de vliegers vergelijken met Ryanair, dat zou consequent zijn.”

Niet van deze tijd

KLM relativeert de positieve bedrijfsresultaten en waarschuwt voor de concurrentie. Aart Slagt, directeur personeelszaken en cao-onderhandelaar: „De wereld verandert en KLM moet mee veranderen.”

Volgens Slagt is efficiënter worden noodzakelijk om te investeren in nieuwe vliegtuigen en bestemmingen, en daarmee te zorgen voor werkgelegenheid. „Onze voorstellen bevatten niets schokkends, bij andere bedrijven is het bespreekbaar of al aanvaard door de bonden. Bovendien bieden we een mooie winstdelingsregeling als tegenprestatie.”

KLM moet moderniseren, volgens Slagt. „Veel voorwaarden zijn niet meer van deze tijd. Neem de verlofdagen, je krijgt een dag vrij voor ondertrouw. Op dienstreizen moet er een bureau met leeslamp op de hotelkamer zijn. Onze voorstellen zijn geen asociale maar eigentijdse arbeidsvoorwaarden.”

KLM blijft zich naar eigen zeggen inzetten om gedwongen ontslagen te voorkomen. Laaggeschoold werk wordt overgenomen door uitzendkrachten, maar dat betreft volgens Slagt alleen banen die vrijkomen door natuurlijk verloop. „Niemand verliest zijn baan door ons flexmodel.”

De patstelling lijkt compleet. KLM zal het cao-pakket niet wijzigen of intrekken voordat ze de bonden hebben gesproken. De bonden willen niet praten voordat het pakket van tafel is. De polarisatie doet toch denken aan Frankrijk, hoewel ze daar altijd een stap verder zijn: bij Air France dreigt weer een pilotenstaking.

Donderdagmiddag voeren werknemers actie in Amstelveen. Geen staking, zegt Polders. Alleen mensen die niet hoeven te werken komen. Anderen krijgen een button om hun solidariteit te tonen. Zo botst de polder.