Gevecht om overname contracten van failliet TSN

De thuiszorgbranche klaagt gemeentes aan. Kreeg Buurtzorg contracten van TSN te snel toegeschoven?

Protesten bij faillissement TSN. Foto ANP

Twee maanden na het bankroet van TSN Thuiszorg, de grootste leverancier van huishoudelijke hulp in Nederland, volgt de eerste rechtszaak. Donderdag zal de voorzieningenrechter in Almelo zich buigen over de vraag of het wel geoorloofd is hoe de werkzaamheden elders zijn ondergebracht.

Eisende partij is BTN, een brancheorganisatie van ondernemers in de thuiszorg. Die plaatst grote vraagtekens bij de wijze waarop Buurtzorg op veel plaatsen in Nederland het werk van TSN heeft overgenomen.

Buurtzorg, dat werkt met kleine zichzelf organiserende teams zonder managers, heeft bij vele gemeentes het werk van TSN overgenomen. Dat deden zij dikwijls onder de voorwaarden dat de gemeente extra geld betaalde om de thuiszorg van ouderen en gehandicapten voort te zetten.

Volgens BTN-bestuurder Hans Buijing hebben diverse gemeentes concurrenten van Buurtzorg benadeeld. De aanbestedingsregels zouden zijn overtreden door de opdrachten aan Buurtzorg te gunnen, zonder dat andere aanbieders daarbij een gelijke kans hebben gekregen.

Gemeentes zijn in Nederland verantwoordelijk voor de thuiszorg. Zij krijgen daarvoor een budget van het Rijk. Dat besteden ze doorgaans via een aanbesteding waar zorginstellingen op kunnen inschrijven. TSN kreeg zo bij 300 Nederlandse gemeentes een contract. De vraag is wat een gemeente kan doen als de winnaar van een contract in gebreke blijft, in dit geval door een faillissement. In sommige overeenkomsten staat dat de opdracht dan naar de nummer twee van de aanbestedingsprocedure gaat of dat het werk verdeeld wordt over de zorgbedrijven die in de laatste procedure meedongen. Het verwijt van BTN is dat gemeentes de thuiszorg van TSN niet op een eerlijke manier bij Buurtzorg hebben ondergebracht.

BTN heeft de gemeente Enschede gedaagd. Dat is deels toeval: de brancheorganisatie kon naar eigen zeggen uit vele gemeentes kiezen. Het handelen van de gemeente Enschede is volgens de klagers „in strijd met de algemene beginselen die gelden” en met de vereisten van een eerlijk speelveld of „level playing field”.

Maar er is nog een reden om Enschede juridisch aan te pakken: niet alleen zouden er aanbestedingsregels zijn overtreden, Enschede geeft ook ongeoorloofde staatssteun aan Buurtzorg, meent de brancheclub. Buurtzorg krijgt extra financiële steun uit een potje van het Rijk om het werk van TSN over te nemen.

Vele thuiszorgorganisaties zijn failliet gegaan doordat hun kosten hoger zijn dan wat gemeentes bereid zijn te betalen. Gemeentes wijzen naar het Rijk: tot wel eenderde van het budget voor thuiszorg is wegbezuinigd.

De brancheorganisatie stoort zich eraan dat er maandenlang overlegd is op het ministerie van Volksgezondheid om de problemen op te lossen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het ministerie en de vakbonden kwamen met een oplossing die BTN niet zint: een apart fonds waarop gemeentes een beroep kunnen doen. Die subsidie wordt in Enschede ook gebruikt. Verkapte staatsteun, meent de klager. Waarom krijgen andere partijen dat geld ook niet?

Enschede is zich van geen kwaad bewust. De gemeente ging niet in op het verzoek van Buurtzorg om extra bij te betalen, benadrukt zij. Wel stelt de stad een apart fonds open om „vernieuwing” in de thuiszorg te „stimuleren”. Alle thuiszorginstellingen die een contract hebben met de gemeente kunnen een plan indienen om van dit potje gebruik te maken.

BTN spreekt van een schaamlap. Dit is een „georkestreerde bypass” en dus ongeoorloofde staatssteun.