Gemeenten berispt om te sobere uitvoering WMO

Vele tientallen gemeenten zullen zorgbeleid moeten aanpassen.

Gemeenten die huishoudelijke hulp niet langer vergoeden of die de hulp versoberen zonder nauwkeurig onderzoek, zijn vandaag teruggefloten door de hoogste rechter op dit vlak, de Centrale Raad van Beroep. Zeker tientallen en waarschijnlijk meer dan honderd gemeenten zullen hun beleid moeten aanpassen. „Een uitspraak met een grote impact”, aldus persrechter Marianne Wagner.

De uitspraak vloeit voort uit een zaak aangespannen door burgers in Utrecht. Hun gemeente vergoedde onder de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO 2015) fors minder schoonmaakuren. Utrecht is een uniforme norm gaan hanteren van 78 uur per jaar schoonmaakhulp voor in beginsel al haar burgers. Oftewel anderhalf uur per week. Niet genoeg, aldus de burgers, onder wie een bejaarde vrouw met een hernia en hoge bloeddruk. Eerder kregen zij nog zes uur hulp per week vergoed. Volgens hun advocaat, Bernard de Leest, denkt Utrecht te veel vanuit „budgettair motief”, en te weinig vanuit de situatie achter de voordeur van deze mensen.

De hoogste rechter heeft hun vandaag gelijk gegeven, de burgers krijgen hun zes uren terug. Advocaat De Leest: „Een complete overwinning voor mijn cliënten, en voor veel andere burgers van Nederland.”

Gemeenten moeten op last van de rechter voortaan „onafhankelijk en objectief onderzoek” doen „naar de tijd die nodig is voor een schoon en leefbaar huis.” Per hulpbehoevende burger moet dit worden vastgesteld. Tientallen gemeenten hebben juist, à la Utrecht, een uniformere urennorm vastgesteld. Of zij hebben louter een afspraak gemaakt op basis van het resultaat: ‘burger, u krijgt een schoon huis’. Dat volstaat niet langer, zegt de rechter. Gemeenten moeten per burger vaststellen hoe de schoonmaakbeurt er moet uitzien voor een schoon huis.

Maar de invloed van de uitspraak reikt verder. Hoorde huishoudelijke hulp eigenlijk wel onder die nieuwe WMO 2015? Daarover hebben lagere rechters elkaar tegengesproken, omdat de wet dit niet expliciet meldt. Die onduidelijkheid is vanaf vandaag van tafel. Ja, schoonmaakhulp valt onder de WMO 2015, zegt de hoogste rechter. Dat raakt alle gemeenten die de huishoudelijke hulp hebben geschrapt omdat zij die niet meer als hun taak zagen. Het betreft „zeker tientallen gemeenten”, zeggen advocaten. Ook die gemeenten moeten nu hun beleid herzien. Sommige zijn daar al mee begonnen. Zo heeft gemeente Lochem, die de hulp had geschrapt, onlangs aangekondigd met nieuw beleid te komen.