‘Ernstige problemen’ bij Defensie, Justitie en fiscus

Algemene Rekenkamer spreekt van “hardnekkige en ernstige problemen bij drie klassieke overheidstaken”.

Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) vanochtend op zijn ministerie met het Financieel Jaarverslag van het Rijk. Foto ANP / Evert-Jan Daniels

In de bedrijfsvoering van drie ministeries is zoveel mis dat de Algemene Rekenkamer spreekt van “ernstige onvolkomenheden”. Het gaat om de Belastingdienst van het ministerie van Financiën, het onderhoudsprogramma van het ministerie van Defensie en het financieel beheer op het ministerie van Veiligheid en Justitie. De drie betrokken bewindspersonen zijn VVD’ers: Eric Wiebes, Jeanine Hennis en Ard van der Steur.

Dat blijkt uit het verantwoordingsonderzoek over het jaar 2015, dat de nieuwe president van de Rekenkamer, Arno Visser, woensdagochtend aan de Tweede Kamer heeft aangeboden. Visser spreekt van “hardnekkige en ernstige problemen bij drie klassieke overheidstaken.” Pogingen om hier “grip op te krijgen zijn tot nu toe onvoldoende succesvol”. Visser is oud-Kamerlid voor de VVD (2003-2006) en was daarna jarenlang wethouder in Almere.

Hervormen Belastingdienst ‘niet mogelijk’

De Belastingdienst kreeg vorig jaar bij Verantwoordingsdag ook al “ernstige onvolkomenheid” voor de kiezen, over hetzelfde probleem. Staatssecretaris Wiebes is er nog niet aan toegekomen om, zoals de Rekenkamer hem vorig jaar aanspoorde, snel werk te maken van de modernisering van de automatiseringssystemen. Een van de gevolgen van de nog altijd haperende ict bij de fiscus is dat “ingrijpende wijzigingen in de belastingwetgeving”, zoals het kabinet vorig jaar nog van plan was, “niet mogelijk is, risico’s met zich meebrengt of een langere invoeringstermijn vergt”.

Bij Defensie is volgens de Rekenkamer “al verscheidene jaren het onderhoudsproces [van materieel] niet op orde”, met name door het gebrek aan reserveonderdelen. Dat heeft “zeer negatieve directe gevolgen voor de operationele gereedheid” van de krijgsmacht.

Veiligheid en Justitie heeft de financiële controle niet op orde, vindt de Rekenkamer. Terwijl dat juist van belang is voor de juiste informatie die nodig is “voor een goede begroting” en een beheerste uitvoering ervan, “zodat die [indien nodig] gedurende het jaar kan worden bijgestuurd”. Los van deze problemen in de bedrijfsvoering dient minister Van der Steur (VVD), in aanloop naar de Voorjaarsnota die later deze maand verschijnt, nog enkele gaten op zijn lopende begroting te dichten.

Hennis meldde budgetoverschrijding niet

Minister Hennis van Defensie krijgt ook op een ander vlak een tik op de vingers van de Rekenkamer. Zij heeft een budgetoverschrijding van ruim 400 miljoen euro niet tijdig aan de Tweede Kamer gemeld. Het gaat om een aanpassing op haar begroting van 413,7 miljoen euro, die pas woensdag in de zogeheten slotwet aan de Tweede Kamer is meegedeeld. Dat is volgens de Rekenkamer te laat om er nog serieuze parlementaire controle op uit te oefenen, laat staan om die overschrijding af te wijzen. De slotwet is het formele sluitstuk van het financiële jaarverslag. Als het parlement ermee instemt krijgt de verantwoordelijke bewindspersoon formeel décharge verleend.

De Rekenkamer constateert dat alle ministeries in totaal voor ruim 600 miljoen euro aan budgetoverschrijdingen niet eerder aan het parlement hebben gemeld.
Het oordeel daarover is streng. “Wij kwalificeren de niet tijdig gemelde beleidsmatige mutaties als onrechtmatig”. In 2014 bedroegen de laat gemelde overschrijdingen nog geen 70 miljoen euro.

In een reactie op deze bevindingen heeft minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) aan de Rekenkamer toegezegd dat hij de betrokken ministeries erop zal aanspreken.