Vader Jos regisseert Max naar onwerkelijke zege

Formule 1 Team Verstappen heeft Max gebracht waar hij moet zijn: aan de top. Jos kan een stap terug doen en gaat vanaf nu naar de races als vader. „Hij is in goede handen.”

Max Verstappen op weg naar zijn zege op circuit Catalunya. Foto Manu Fernandez/AP

Helden heb ik niet, zei Max zondag tegen de internationale pers. Nee, ik heb wel respect voor anderen. De tijd van de helden is hij als achttienjarige voorbij. Hij heeft geen anderen meer nodig om zich aan te spiegelen, geen Senna, geen Schumacher, geen Vetttel. Op de jongenskamer bij zijn moeder in het Belgische Maaseik, hingen geen posters. Wat er wel stond was een bordkartonnen afbeelding van zijn vader Jos, zijn hero zoals hij hem altijd noemde. „Die heeft me van jongs af aan enorm geholpen.”

Max Verstappen is op zijn achttiende nu zelf een held. Zondag begeesterde hij de wereld met zijn zege in Spanje. Natuurlijk: hij werd geholpen door de crash van de twee Mercedessen, maar maakte vastberaden gebruik van het plotselinge machtsvacuüm dat daardoor ontstond. De internationale pers is lyrisch: hier staat de kampioen van de toekomst. Nog nooit won iemand op zijn leeftijd een grand prix.

Zelden was er zo’n scherp gevecht tussen generaties. Max Verstappen de jongste, zijn belager Kimi Raikkonen (Ferrari) met zijn 36 jaar de oudste. De Fin won in 2003 zijn eerste grand prix. Of Max dat nog wist, wilde de internationale pers nog even weten. „Ik was zes jaar oud, dus ik kan me dat niet herinneren.” Historisch besef heeft hij minder, maar hij kent wel elke bocht van ieder circuit op zijn duimpje. Kind van de nieuwe tijd van gaming en simulatie.

Genadeloos vastbesloten

De Formule 1 heeft een nieuw idool, daar was de sport hard aan toe. Teruglopende kijkcijfers, saaie dominantie van één team (Mercedes) en een mislukte poging het met nieuwe kwalificatieregels weer spannend te maken. In de paddock had zich chagrijn genesteld over gebrek aan amusement.

Vorig jaar gaf Verstappen de koningsklasse al meer elan met verbluffende inhaalacties. Hij werd in zijn debuutjaar uiteindelijk twaalfde in het klassement om de wereldtitel, maar won alle awards die er voor hem te winnen waren. Talent van het jaar, mooiste inhaalacties van het jaar. Max nam ze in ontvangst op een gala in smoking, hij had daarvoor Belgisch Limburg al verruild voor Monaco.

Nu de missie is volbracht doet Jos een stapje terug in paddock, pit en publiciteit

Verstappen zit niet op zijn limiet. Niet in zijn nieuwe auto van Red Bull, niet in zijn loopbaan. „Ik weet eerlijk gezegd niet waar de limiet ligt”, zei hij zaterdag nadat hij zich als vierde had gekwalificeerd. Ach, dat was allemaal niet zo belangrijk. Het gaat de eerste tijd toch om „genieten” en wennen aan het bestaan in een topteam.

Infographic NRC

Infographic NRC

Dat soort relativeringen liggen hem wel. Bescheiden en beschaafd – buiten het circuit is hij dat allemaal. Maar op het asfalt is hij messcherp, genadeloos vastbesloten. Hij verdedigt met het overzicht van een meervoudig kampioen, zoals zondag, valt uit het niets aan, volgt de ideale lijn, maar wel zijn lijn. In de publiciteit manoeuvreert hij foutloos zonder saai te zijn. Max is buitencategorie, een topper die er maar een keer in de tien jaar is. Hij heeft het succes natuurlijk te danken aan zijn talent, dat ondefinieerbare begrip waarin een reeks karakteristieken vallen die bij elkaar opgeteld nog niet verklaren waarom iemand zo goed is. Max heeft intellectuele ruimte over tijdens het racen, Max kan als geen ander multitasken, Max kan op de limiet rijden en tegelijk data verzamelen.

Ogenschijnlijk moeiteloos

Ja, hij kan het allemaal, maar de anderen toch ook? Het gaat in Formule 1 om de details, een fractie later inremmen voor de bocht, vijf centimeter verder over de kerbstones. Een halve seconde over een baan van vijf kilometer maakt een enorm verschil. Het is vooral het gemak waarmee hij rijdt dat indruk maakt.

„Max is gewoon heel goed en als je heel goed bent lijkt alles eenvoudig”, zegt zijn vader Jos Verstappen. De Italianen noemen dat sprezzatura: de kunst om iets ogenschijnlijk moeiteloos te doen.

Hij heeft het talent van zijn ouders meegekregen. Vader was tot zondag met twee derde plekken de meest succesvolle Formule 1-coureur in de Nederlandse geschiedenis, moeder (de Belgische Sophie Kumpen van wie Jos is gescheiden) een verdienstelijke karter. Ouders met snelheid in hun bloed.

„Maar talent is niet maakbaar, je kunt het wel finetunen”, vertelde Jos Verstappen begin maart tijdens de testdagen. „Max heeft van begin af aan de goede begeleiding gekregen. Geld hoort er ook bij. Hij reed al vanaf zijn twaalfde voor een fabriek. Maar als je echt goed bent, kom je er altijd: geld of niet.”

Maar finetunen? Jos Verstappen heeft er zelf de racerij aan gegeven om zoon Max met vaste hand naar de Formule 1 te leiden. Niet als een project voor zijn eigen ego, bezweert hij. „Dat zeggen alleen afgunstige mensen.” Max Verstappen heeft het zelf gedaan, maar zijn vader regisseerde zijn leven.

Tienduizenden kilometers legden ze samen af in een bus met de kart achterin. Jos Verstappen was jarenlang de chauffeur, monteur, coach en financier van zijn zoon. Hij schaafde aan diens talent, legde uit in welke bocht hij het beste kon inhalen. Dag in, dag uit. Een betere mentor kon Max zich niet wensen. Jos heeft race-instinct, is technisch zeer sensitief. Bouwde als puber zijn eerste motor, finetunen van karts is nog altijd zijn grote passie.

Maar belangrijker nog is dat hij Max is voorgegaan in de jungle van de autoracerij, waar hij zelf de macht over het stuur wel eens was kwijtgeraakt. Ook privé – kort lontje dat hij in die dagen kon hebben. Hij heeft zijn zoon vooral willen behoeden voor de weeffouten in zijn eigen carrière. Niet overhaast naar een topteam, zoals hijzelf van de ene op de andere dag met Michael Schumacher reed.

Jos Verstappen had ook pech, werd soms getorpedeerd door anderen en vloog bij het bijtanken in de fik. Maar met zijn rabiate rijstijl kwam hij ook wel eens in de grindbak terecht. Het gaf hem een imago dat jaren aan hem gekleefd heeft. Nu deelt hij in het succes van zijn zoon, voor wie hij de weg heeft bereid, samen met manager en huisvriend Raymond Vermeulen. Maar maakbaar? „Max is een sympathieke jongen, makkelijk in de omgang. Dat kan ik niet creëren”, zei Jos in maart.

Ongelooflijk snel gegaan

Team Verstappen heeft Max gebracht waar hij wilde zijn: in een topteam in de Formule 1. En dat is heel snel gegaan: na het karten een jaar Formule 3, in 2015, op zijn zeventiende in Formule 1, bij Red Bulls talententeam Toro Rosso en sinds kort in het eliteteam van Red Bull. Vrijdag reed Max voor eerst in zijn nieuwe auto, twee dagen later won hij de grand prix. „We hebben een traantje weggepinkt”, gaf manager Vermeulen na afloop toe. „Dit is waar we altijd in geloofd hebben. Maar ongelooflijk dat het zo snel is gegaan.”

Nu de missie is volbracht doet Jos Verstappen een stapje terug in paddock, pitbox en publiciteit. „Max zit nu in een topteam, dat was ons doel. Hij is in goede handen, zij moeten hem begeleiden. Ik blijf hier natuurlijk wel als vader komen.”

De Red Bull-leiding heeft een gouden greep gedaan door Max Verstappen vroegtijdig te promoveren. De renstal, die met Sebastian Vettel vier keer wereldkampioen werd, dreigde vorig jaar na aanhoudende motorpech uit de Formule 1 te stappen. „Een sprookje”, noemde Red Bull Racing-teambaas Christian Horner zondag de overwinning.

Max zit dus nog lang niet op zijn limiet. Hij heeft een auto om dit jaar vaker op het podium te komen. Over twee weken in Monaco al en later Boedapest, Singapore. Circuits met veel bochten, daar kan hij zijn slag slaan. En als er geen gekke dingen gebeuren komen ook de jaren met de grote jaarsalarissen van misschien tien, twintig miljoen euro. Nu al is hij een van de nieuwe sporthelden van een land dat even geen eigenwaarde uit het voetbal haalt, is hij topacteur in een wereldtheater dat nog altijd honderden miljoenen kijkers trekt op de tribunes en vooral tv. Max Verstappen: „Het beste moet nog komen.”