Lolabelle

fritsabrahams0

Probeer je scherp een moment te herinneren waarop je je met iemand gelukkig voelde. Een mooie opdracht die naast voldoening ook veel weemoed kan loswoelen. Laurie Anderson, performance-kunstenares en musicus, vertelt erover in Heart of a Dog, haar filmessay – nu in de bioscoop – over liefde en dood met haar ervaringen met haar gestorven hond Lolabelle als uitgangspunt. Het is een grillige, associatieve film die je blijft verrassen en ontroeren, juist op de momenten dat hij eentonig dreigt te worden.

Anderson moest haar stervende moeder in het ziekenhuis opzoeken. Ze vond dat moeilijk, want ze hield niet van haar, het was voor haar kinderen altijd een nogal afstandelijke, kille vrouw geweest. Vader was geliefd, moeder werd gerespecteerd en bewonderd. Father Pierre, een geestelijke leidsman, adviseert haar tegen haar stervende moeder te zeggen dat ze altijd veel om haar gegeven heeft. Ze doet dat ook, maar voelt zich er na afloop bezwaard over. Dan neemt ze haar toevlucht tot een boeddhistische meditatie: vind een moment waarop je moeder van je hield.

Ze herinnert zich hoe ze met twee jongere broertjes in de kinderwagen over het ijs van een vijver schaatste. Het ijs breekt, de broertjes belanden in een wak waaruit ze hen met veel moeite zwemmend bevrijdt. Ze vertelt het bij thuiskomst haar moeder die bewonderend zegt: „Wat kun jij toch goed zwemmen.”

Ja, we willen graag bewonderd worden door onze ouders, maar of één zo’n moment erg helpt? Ik hoop het voor haar.

Andere herinnering: als kind breekt ze haar rug bij een duik van de hoge plank. Ze moet lang herstellen in het ziekenhuis en verblijft daar tussen kinderen met ernstige brandwonden. Om de pijn voor die kinderen draaglijk te houden, worden ze met hun bed in de lucht rondgedraaid. Dat beeld ziet ze steeds voor zich, maar er ontbreekt iets. Opeens beseft ze: geluid. Ze heeft het gehuil van de kinderen verdrongen.

Dergelijke verhalen en associaties maken Heart of a Dog de moeite waard. Laat ik vooral ook niet Lolabelle vergeten, de blinde terriër die zich weet te vermaken door te proberen piano te spelen of door in één rechte lijn langs de zee te hollen, de enige lichaamsoefening die hem nog rest.

Ik was ook naar Heart of a Dog gegaan omdat ik uit de recensies had begrepen dat de film een hommage bevat aan Lou Reed, 21 jaar lang de partner van Anderson. Dat klopt, de film eindigt met Reed die zijn hond koestert, maar verder speelt hij geen belangrijke rol.

Wie wil weten welke herinneringen Anderson heeft aan de dood van Reed, twee jaar geleden, moet ik verwijzen naar een mooi, kort essay dat ze in Rolling Stone over hem schreef en dat nog op internet te vinden is. Beiden bedreven tai chi, een Chinese vechtkunst gebaseerd op principes van het taoïsme. Reed bleef voor zijn leven vechten – tot een half uur voor zijn dood. Hij deed met zijn handen een tai chi-oefening.

„Zijn ogen waren wijd open. In mijn armen hield ik de persoon van wie ik het meest op de hele wereld had gehouden, en ik praatte tegen hem terwijl hij stierf. Zijn hart stond stil. Hij was niet bang. Ik was met hem naar het einde van de wereld gelopen. Het leven – zo mooi, pijnlijk en verbijsterend – wordt niet beter dan dat. En de dood? I believe that the purpose of death is the release of love.’