De media schreven alleen over de daders

De aanleiding

Eind januari interviewt een verslaggever van Het Parool Dilan Yesilgoz, raadslid voor de VVD in Amsterdam. Zij maakte zich eerder die maand al kwaad over de trage reactie van de media en het gebrek aan woede over de aanrandingen. Ze vraagt zich openlijk af of we misschien al gewend zijn aan het feit dat vrouwen dit overkomt. Toen de media eindelijk wakker werden, zegt Yesilgoz, ging het alleen over de afkomst van de daders. „Het leek wel alsof iedereen opgelucht was met de afleiding. Nog een keer: een massale aanranding midden in Europa! Stel dat het op de Dam gebeurt.”

En, klopt het?

Dat klopt grotendeels, althans voor de berichtgeving in de vijf kranten die de Nieuwsmonitor bekeek. In 90 procent van de artikelen ging het over de daders. Veel minder vaak (15 procent) werden de slachtoffers genoemd – daaronder vallen ook de artikelen waarin de woede over het gebrek aan aandacht voor de slachtoffers wordt benoemd.

Hoe het kan dat de berichtgeving zo selectief is?

Een nieuwsgolf krijgt vaak één overheersend frame, zegt mediasocioloog Peter Vasterman. En tegen de achtergrond van het vluchtelingendebat zijn daders interessanter dan de slachtoffers, legt hij uit. „Keulen appelleert bovendien aan hele diepe angstgevoelens – het archetypische verhaal: vreemdeling komt vrouw stelen.” Zo was Orléans in Frankrijk in de jaren zestig in de ban van het gerucht dat vrouwen via de kleedkamers van winkels in handen van joden, zouden verdwijnen. Dat gerucht is natuurlijk nooit bevestigd, zegt Vasterman. „Maar dat zo’n gegeven uitgroeit tot een nieuwsgolf komt omdat het teruggrijpt op die onderbewuste angst: de angst voor een ander volk.”

Overigens viel de media-aandacht rondom de foto van het aangespoelde Syrische jongetje Aylan Kurdi een andere kant uit. Vasterman: „Toen zag je ineens een explosie van hulpverleningsverhalen. Het frame was: er is een humanitaire crisis, er moet hulp komen.”

Conclusie

In 90 procent van de artikelen die in de eerste twee maanden in de vijf grootste kranten verschenen ging het over de daders, terwijl de slachtoffers veel minder vaak werden genoemd (15 procent). De stelling: ‘De media schreven alleen over daders’ beoordelen we daarom als grotendeels waar.