Ambtenaren op safari in de Bijlmer

Vandaag start een nieuwe theatrale WijkSafari door Amsterdam Zuid-Oost. Ook ambtenaren gaan dit jaar achter op de scooter om hun buurt te leren kennen.

Theatermaker Adelheid Roosen samen met de 'scooterboys'(en -girls) op het Annie Romeinplein.
Theatermaker Adelheid Roosen samen met de 'scooterboys'(en -girls) op het Annie Romeinplein. Foto Gino Kleisen

‘Kijk, hier rechts zit het gas.” Nesta Fofana (20) beweegt haar pols en laat de motor flink ronken. „Is niet zo moeilijk hoor, zo’n ding besturen.” Ze is één van de twaalf ‘scooterboys’ die de bezoekers van de WijkSafari door de Bijlmer vervoeren. Hoewel, ‘scooterboys’ – de club telt meer girls dan boys. Vanaf vandaag wordt de succesvolle WijkSafari van theatergezelschap Zina, onder artistieke leiding van Adelheid Roosen, hernomen na de geslaagde editie van 2015. In een theatrale ontdekkingstocht van vier uur krijgen bezoekers de Bijlmer van een andere kant te zien. Niet als broeinest van criminaliteit, maar als broedplaats van multiculturele creativiteit. Het negatieve beeld van Amsterdam Zuid-Oost als onveilige achterstandswijk is achterhaald, vertelt Fofana al scooterend tijdens een van de try-outs. „Alleen als mensen daadwerkelijk naar onze wijk komen, zien ze dat het er echt leuk is. En dat je ’s avonds gerust alleen over straat kunt.”

Na het debuut in 2012 is dit de vierde WijkSafari in Nederland. Adelheid Roosen treedt in haar theaterprojecten graag buiten de gebaande paden. Als de mensen niet naar het theater willen komen, dan brengt zij het theater wel naar de mensen. Theater ziet ze als een training in het aangaan van het gesprek. „We gaan problemen zo veel mogelijk uit de weg. Als je iemand van een andere cultuur ontmoet, dan ben je geneigd je eerst terug te trekken. Zo zijn we evolutionair nu eenmaal geprogrammeerd. Je weet in zo’n situatie simpelweg niet hoe je moet handelen. Maar als je die angst voor het vreemde nooit ‘doorhuivert’, dan blijf je erdoor overvallen worden. Dan blijft intermenselijk contact een ongetrainde spier. En wat je overhoudt, is een zwijgende tram met mensen.”

Broedplaats

Dit jaar ontwikkelde Roosen, los van de oorspronkelijke safari, een aparte WijkSafari voor ambtenaren uit de Bijlmer. „Omdat je uit ontmoetingen met burgers kunst kunt maken, maar ook beleid.” Zeven van haar spelers kregen ieder een ambtenaar onder hun hoede die ze vijf volle dagen meenamen hun wijk in. Roosen: „Ambtenaren moeten zich niet blindstaren op regeltjes, maar kunnen inschatten wat iemand nodig heeft. Toch even dat kopietje voor iemand maken, al is het na vijven, zodat de mens aan je loket zich kan ontspannen. Daarvoor moet je weten wat er zich in je wijk afspeelt en wat voor mensen daar wonen.”

De vergoeding voor het ambtenarentraject gebruikt Zina als aanvulling op de subsidie van stadsdeel Zuid-Oost voor de WijkSafari.

Rapper Gikkels (Gideon Everduim), een bepalend gezicht in de Bijlmer, ging op stap met adviseur vergunningen Eric-Jan Gossink. Gideon: „Eric-Jan was zelf nog nooit de wijk ingelopen. En hij gaat nota bene over de vergunningen! Wat hij maakt aan beleid, is realiteit voor een ander.”

Gikkels mocht als speler zelf kiezen waar hij Gossink mee naartoe nam. Daarmee had hij dus enige invloed op wat er op de politieke agenda zou kunnen belanden. „We zijn naar Heezeveld geweest, een broedplaats voor artiesten die ook mij als rapperheeft voortgebracht. Ik wil die kunstenaars graag ondersteunen. De ambtenarensafari en de WijkSafari voor theaterbezoekers zijn een mooi visitekaartje voor het moois dat de Bijlmer te bieden heeft. De bewoners hebben uit armoede leren omgaan met niks. Daar word je heel creatief van.”

Grapjes

En zijn de ambtenaren veranderd na hun safari door de wijk? Marianne van Doorn, ambtenaar jeugd en veiligheid, zat met theatermaker Thomas de Bres van Zina een hele dag in een kleuterklas. Van Doorn: „Thomas stelde open vragen en probeerde de verlegen kinderen op hun gemak te stellen met grapjes. Hij leerde me dat het belangrijk is je te richten op het verhaal van de ander. Dat is een heel voor de hand liggend inzicht. En toch ga je er ook gemakkelijk aan voorbij als ambtenaar.”

Wordt kunst dan steeds vaker een middel om minderheden een stem te geven? „Dat zou zo maar kunnen”, zegt ambtenaar Marianne van Doorn. „Je trekt publiek met kunst en ondertussen zien ze ook de rest, bijvoorbeeld een wijk als de Bijlmer. Zo kunnen ze zelf een conclusie over de wijk trekken en is die conclusie niet al voor hen getrokken in een voorlichtingsfoldertje.”

    • Annet Veenstra