Biecht van CIA-spion over Mandela komt ANC goed uit

Op zijn sterfbed biechtte een CIA-spion op dat hij Mandela verraadde. Zie je wel, zegt het ANC.

Nelson Mandela tijdens een bezoek aan Middelburg in 2002. Foto: Robert Vos/ANP

Voor de Zuid-Afrikaanse regeringspartij ANC kon de biecht van CIA-spion Donald Rickard niet op een beter moment komen. Na een leven lang ontkennen biechtte de 88-jarige Amerikaan op zijn sterfbed op dat híj de gouden tip gaf voor de aanhouding van Nelson Mandela in 1962. Die tip leidde tot de 27 jaar durende gevangenschap van de ANC-leider. Mandela’s partij ontving het nieuws dankbaar als bewijs van Amerikaanse bemoeienis met Zuid-Afrika, toen én nu.

Als viceconsul op het Amerikaanse consulaat in Durban kwam Rickard erachter wanneer Mandela een autorit zou maken van Durban naar Johannesburg. Mandela werd op dat moment gezocht wegens zijn ondergrondse activiteiten voor de gewapende tak van het ANC, de Umkhonto we Sizwe. Hij had zich vermomd als chauffeur. De Zuid-Afrikaanse apartheidspolitie wierp een wegversperring op en arresteerde Mandela.

Mandela moest gestopt worden. Ik moest hem stoppen’

Donald Rickard, CIA-spion in ruste

In 2012 ontkende Rickard tegenover The Wall Street Journal nog zijn betrokkenheid bij de arrestatie, waarvan al jaren vermoedens bestonden. De Britse filmmaker John Irvin interviewde Rickard evenwel twee weken voor zijn dood, afgelopen maart. „Ik kwam erachter wanneer hij zou komen. Dat is het moment dat ik heb ingegrepen en Mandela is gepakt”, zei Rickard in het interview, waarvan delen werden afgedrukt in de Britse krant The Sunday Times. Rickard was ervan overtuigd dat Mandela „de gevaarlijkste communist buiten de Sovjet-Unie” was en dat hij op het punt stond een rassenoorlog te ontketenen. Hij toonde geen berouw. „Mandela moest gestopt worden. Ik moest hem stoppen”, zei hij.

Huurmoordenaars

Volgens de woordvoerder van het ANC, Zizi Kodwa, bevestigt de biecht van Rickard de oude vermoedens over actieve steun van de Amerikanen aan het apartheidsregime. Hij is ervan overtuigd dat de CIA nog steeds „tegen ons werkt”. „We hebben onlangs nog gezien dat er pogingen zijn om de democratisch gekozen ANC-regering te ondermijnen”, zei Kodwa.

Het ANC beschuldigt onder anderen de nationale ombudsvrouw Thuli Madonsela van samenwerking met de CIA. Haar onderzoeksrapport dwong president Jacob Zuma tot het terugbetalen van een deel van de excessieve verbouwingskosten van zijn privéhuis. Madonsela zei afgelopen weekeinde over aanwijzingen te beschikken dat huurmoordenaars het op haar hebben voorzien. De secretaris-generaal van het ANC, Gwede Mantashe, beschuldigde de Amerikaanse ambassade in februari van het orkestreren van landelijke studentenprotesten om „regime change” in Zuid-Afrika te bewerkstelligen.